Mileva Marić Ajnštajn bila je briljantna žena čiji um i život i danas inspirišu generacije - matematičarka i fizičarka koja je svojim znanjem i posvećenošću obeležila naučnu i kulturnu istoriju Srbije. Iako je često bila u senci svog slavnog supruga Alberta Ajnštajna, njen doprinos nauci i njen životni put ostaju trajno upamćeni.
Novi Sad ponosno čuva uspomenu na Milevu Marić, a njeno ime nosi Srednja tehnička škola, dok Univerzitet dodeljuje nagrade najboljim studentima u njenu čast. Porodična kuća u Kisačkoj ulici proglašena je spomenikom kulture, a multimedijalne izložbe poput "Mileva: Mi smo stena" približavaju javnosti njen život i rad, naglašavajući značaj njenog doprinosa matematici i fizici.
Milevin život povezuje lične izazove i istorijsko nasleđe, a Novi Sad i danas kroz obrazovne i kulturne inicijative čuva sećanje na jednu od najvažnijih srpskih naučnica.
"Novi Sad nije zaboravio svoju slavnu sugrađanku i neguje uspomenu na Milevu Marić Ajnštajn i njen blistavi um na različite načine. Srednja tehnička škola u Novom Sadu nazvana je Mileva Marić Ajnštajn. Univerzitet u Novom Sadu, 1994. godine ustanovio je nagradu za najbolje studente osnovnih i doktorskih studija koja nosi njeno ime. Porodična kuća Mileve Marić u Kisačkoj 20, na predlog Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada, utvrđena je za spomenik kulture 2005. godine", istakli su iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada i dodali:
"Interaktivna multimedijalna izložba 'Mileva: Mi smo stena', otvorena u decembru 2022. godine zatvorila je krug Evropske prestonice kulture. Osvetlila je lik i delo slavne naučnice na savremen način i uspela da domaćoj i svetskoj javnosti predstavi njen život i značaj njenog rada polju matematike i fizike za razvoj nauke. Izložba je imala izuzetnu posećenost", naglasili su.
Porodična kuća Mileve Marić u Novom Sadu, mesto njenog detinjstva i odrastanja zajedno sa bratom Milošem, čuva sećanje na jednu od najznačajnijih srpskih naučnica.
"Porodična kuća Marića u Kisačkoj 20 je sagrađena 1907. godine prema projektu arhitekte Mihajla Petljanskog. Iznad ajnfort kapije je zabeležena godina gradnje. Građena je u stilu neobaroka i ima bogato dekorisanu fasadu. Izgled ulične fasade i dimenzije objekta ukazuju na dobro finansijsko stanje porodice Marić. To je visokoparterna kuća sa dva dvorišna krila postavljena u nizu na uličnoj regulaciji. Kao kuća u kojoj su odrastali Mileva i njen brata Miloš, dvoje slavnih naučnika kuća ima istorijski značaj", istakli su iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada i dodali:
"Pretpostavlja se da je Albert Ajnštajn boravio u ovom objektu prilikom svoje posete Novom Sadu. Mileva je sa svojom decom sigurno tu boravila 1913. godine i tada je sinove krstila u Nikolajevskoj crkvi. S obzirom da je porodica Marić imala salaš u Kaću pretpostavka je da su Mileva i Albert za vreme boravka u Novom Sadu više vremena provodili tamo",
Kuća ima istorijski i kulturni značaj, a 2018. godine je obnovljena kako bi se sačuvala za buduće generacije i predstavila javnosti njen život i delo.
"Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada je realizovao obnovu kuće u okviru priprema grada za Evropsku prestonicu kulture. Projekat je obuhvatao sanaciju ulične fasade i krova, realizovan je u okviru Projekta obnove fasada i krovova u Podgrađu Petrovaradinske tvrđave i Starom jezgru Novog Sada, a radovi su finansirani sredstvima Republike Srbije", rekli su iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada i dodali:
"Kuća se nalazila u vrlo lošem stanju, usled višedecenijskog neodržavanja. Obnovom kući je vraćen stari sjaj i stvoreni su preduslovi da se razmišlja o nekoj njenoj budućoj nameni. Iste godine, na uličnoj fasadi Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sad je postavio tablu sa podacima značajnim za objekat, kako turisti i zainteresovana javnost dobili osnovne informacije o kakvom objektu je reč", istakli su za naš portal.
Tekst je objavljen u sklopu projekta "Mileva i Novi Sad: 150 godina od rođenja naučnice koja nas inspiriše", koji je sufinansiran od strane Grada Novog Sada - Gradske uprave za kulturu. Stavovi izneti u podržavanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
