- SPC i vernici danas proslavljaju Svetog Dimitrija Solunskog, Mitrovdan, jednu od najrasprostranjenijih krsnih slava u Srbiji.
- Praznik je crvenim slovom obeležen u kalendaru, a u narodu se vezuje za završetak jeseni, početak zime i brojna verovanja.
Srpska pravoslavna crkva (SPC) i vernici danas, 8. novembra, proslavljaju Svetog velikomučenika Dimitrija Solunskog, u narodu poznatog kao Mitrovdan, jednu od najrasprostranjenijih krsnih slava u Srbiji. Praznik je u crkvenom kalendaru obeležen crvenim slovom, a za njega se vezuju brojni narodni običaji i verovanja.
Sveti Dimitrije Solunski jedan je od najpoštovanijih svetitelja u pravoslavnom svetu, a u narodu se smatra zaštitnikom porodice i doma. Mitrovdan se svake godine obeležava 8. novembra po novom, odnosno 26. oktobra po starom kalendaru.
Ko je bio Sveti Dimitrije Solunski?
Prema crkvenom predanju, Sveti Dimitrije rođen je u Solunu u trećem veku, u uglednoj porodici. Nakon smrti oca postavljen je na visok položaj u gradu, ali je, uprkos progonima hrišćana, otvoreno ispovedao svoju veru.
Zbog toga je zatvoren, a potom pogubljen po naređenju rimskog cara Maksimijana početkom četvrtog veka.
Prema predanju, iz njegovih moštiju poteklo je miro, zbog čega je dobio naziv Mirotočivi. Vernici ga vekovima poštuju kao zaštitnika Soluna i velikog hrišćanskog mučenika.
Običaji i verovanja za Mitrovdan
Mitrovdan u narodnoj tradiciji označava završetak jeseni i početak zimskog perioda. Nekada su do ovog praznika završavani poljski radovi, a stoka se vraćala sa letnjih ispaša.
Za Mitrovdan se vezuje i poznata narodna izreka "Mitrovdanak, hajdučki rastanak, Đurđevdanak, hajdučki sastanak", koja potiče iz vremena kada su se hajduci pred zimu povlačili iz šuma, a ponovo okupljali u proleće.
Jedno od najpoznatijih narodnih verovanja odnosi se na boravak u sopstvenom domu. Prema starom običaju, uoči Mitrovdana trebalo bi biti kod kuće, jer se verovalo da će onaj ko tu noć provede van svog doma tokom naredne godine često noćivati po tuđim kućama.
Ovo je narodno verovanje, a ne crkveno pravilo.
Kakvu zimu najavljuje Mitrovdan?
U narodu postoji verovanje da vremenske prilike na Mitrovdan mogu da nagoveste kakva će biti predstojeća zima.
Prema jednom od predanja, sunčan Mitrovdan najavljuje blagu zimu, dok se sneg na ovaj praznik smatra predznakom duge i hladne zime.
U pojedinim krajevima veruje se i da mraz na Mitrovdan najavljuje oštru zimu.
Ova predanja deo su narodne tradicije i nemaju naučnu osnovu za dugoročnu vremensku prognozu.
Da li se posti na Mitrovdan?
Mitrovdan ove godine pada u nedelju, pa je slavska trpeza mrsna, budući da praznik nije u periodu višednevnog posta niti pada u sredu ili petak.
Porodice koje Svetog Dimitrija proslavljaju kao krsnu slavu tradicionalno pripremaju slavski kolač i žito, pale slavsku sveću i okupljaju se na molitvi i porodičnom slavlju.
Suština praznika, prema pravoslavnom učenju, jeste molitveno sećanje na svetitelja, očuvanje vere i zajedništvo porodice.
BONUS VIDEO:
