- Tužilaštvo je naložilo policiji da pronađe i uhapsi odgovorne iz 'Millennium Teama' i 'Danube Riverside' zbog sumnje na radove bez dozvole na prostoru nekadašnjeg hotela Jugoslavija.
- Iz kompanije poručuju da rukovodioci nisu uhapšeni ni zadržani, već da su razgovarali sa nadležnima i potom napustili policiju.
Nekadašnji hotel "Jugoslavija" ponovo je u centru pažnje javnosti nakon što je Treće osnovno javno tužilaštvo u Beogradu izdalo policiji pisani nalog za pronalaženje i hapšenje odgovornih lica kompanija "Millennium Team" i "Danube Riverside" zbog sumnje da su izvodila građevinske radove bez odgovarajuće dozvole na prostoru nekadašnjeg hotela.
Iz "Millennium Teama" su, međutim, saopštili da njihovi rukovodioci nisu uhapšeni niti zadržani u policiji, već da su obavili razgovor sa nadležnim organima i potom napustili prostorije policijske stanice.
Dok se slučaj radova na lokaciji nekadašnjeg hotela razvija, jedno pitanje koje se tiče njegovog nasleđa i dalje nema odgovor: gde je završio čuveni kristalni luster koji je decenijama krasio ulaz u banket salu "Jugoslavije"?
Reč je o jednom od najprepoznatljivijih detalja nekadašnjeg zdanja, koji je svojevremeno ušao u Ginisovu knjigu rekorda kao najveći luster na svetu izrađen od "Svarovski" kristala. Bio je težak čak 14 tona, dug 30 i širok pet metara, a činilo ga je 40.000 kristala i čak 5.000 sijalica.
Sudbina ovog impresivnog komada hotelskog inventara postala je posebno zanimljiva nakon što je postalo jasno da u planovima novog vlasnika za izgradnju stambeno-poslovnog kompleksa nema mesta za staru zgradu hotela.
Javnost je uglavnom bila usmerena na rušenje jednog od simbola nekadašnje države, dok je pitanje šta će se dogoditi sa vrednim predmetima koji su se u njemu nalazili ostalo u drugom planu.
Među njima je posebno mesto imao upravo čuveni luster. Investitor je ranije saopštio da će on biti restauriran i postavljen u novi hotel, ali do danas nisu poznati detalji o tome da li je demontiran, gde se nalazi i u kakvom je stanju.
Hotel koji je trebalo da pokaže snagu Jugoslavije
Hotel "Jugoslavija" otvoren je 1969. godine, ali je ideja o izgradnji reprezentativnog objekta na obali Dunava nastala mnogo ranije, još 1948. godine.
Prema jednoj priči, gradnja je pokrenuta na inicijativu Josipa Broza Tita, nakon što je etiopski car Hajle Selasije navodno primetio da Jugoslavija nema nijedan hotel dostojan najviših državnih gostiju.
Projekat je prvobitno nosio radni naziv "Beograd", a izradu plana poverio je timu arhitekata Projektnog zavoda Hrvatske, koji su činili Mladen Kauzlarić, Lavoslav Horvat i Kazimir Ostrogović, predstavnici zagrebačke škole moderne. Izgradnja je završena 1967. godine, dok je hotel svečano otvoren dve godine kasnije, pod imenom "Jugoslavija".
Novo ime bilo je mnogo više od oznake na ulazu. Hotel je trebalo da predstavlja prestiž, stil i finansijsku moć tadašnje države, koja je u tom periodu gradila međunarodni položaj i afirmisala politiku nesvrstanosti.
Njegova veličina i opremljenost trebalo je da pokažu svetu da jugoslovenski samoupravni socijalizam može da izgradi reprezentativan objekat za najviše svetske zvaničnike.
Unutrašnjost hotela uređivali su beogradski arhitekti Ivan Antić, Mirko Jovanović, Vladeta Maksimović i Milorad Pantović. Velelepno zdanje imalo je više od 1.500 prostorija, oko 1.100 kreveta raspoređenih u 600 soba i apartmana, kao i restoran sa više od 800 mesta i pogledom na Dunav.
Hotel je svečano otvorio Josip Broz Tito, a tokom decenija u njemu su boravili brojni državnici, diplomate i poznate ličnosti. Među gostima su bili američki predsednici Ričard Nikson i Džimi Karter, britanska kraljica Elizabeta, libijski vođa Muamer Gadafi, nemački kancelar Vili Brant, astronauti Nil Armstrong i Baz Oldrin, ali i umetnici poput Tine Tarner i Kevina Kostnera.
Kristalni luster koji se nalazio ispred banket sale bio je jedan od simbola raskošnog enterijera. Pored njega, u drugim prostorijama hotela nalazilo se još 16 manjih lustera izrađenih od "Svarovski" kristala.
Arhitektonski simbol koji nije dobio zaštitu
Značaj hotela "Jugoslavija" nije se ogledao samo u njegovoj veličini i gostima koje je ugostio. Vremenom je postao važan deo arhitektonskog i istorijskog nasleđa Beograda, ali i prepoznatljiv simbol prostora na granici Zemuna i Novog Beograda.
Zajedno sa Zemunskim kejom, obaloutvrdom i okolnim objektima, hotel je činio ambijentalnu celinu koju su stručnjaci opisivali kao značajan primer modernističke i brutalističke arhitekture. U neposrednom okruženju nalaze se Muzej savremene umetnosti, kula "Ušće", nekadašnji objekat Centralnog komiteta, Palata Srbija, parkovi i šetalište uz Dunav.
Zbog takvih arhitektonskih, urbanističkih i istorijskih vrednosti, stručnjaci i udruženja građana godinama su ukazivali na potrebu da se hotel sačuva i obnovi. Posle prve privatizacije čak je izrađen i projekat rekonstrukcije, ali on nikada nije realizovan.
Umesto obnove, usledili su neuspeli pokušaji privatizacije, stečaj i najave velikih ulaganja koje nisu ostvarene. Hotel je 2013. godine ponovo počeo da radi, ali kao garni hotel sa tri zvezdice. Kasnije su najavljivane dve luksuzne kule, kao i ulazak u lanac "Kempinski" i ponovno otvaranje hotela sa pet zvezdica, ali ni ti planovi nisu zaživeli.
Iako je do decembra 2011. godine imao status prethodne zaštite, hotel nije upisan u Centralni registar nepokretnih kulturnih dobara.
Zavod za zaštitu spomenika kulture prethodno ga je izbrisao iz evidencije, uz obrazloženje da je tokom bombardovanja 1999. godine pretrpeo velika oštećenja, kao i da je originalni enterijer delimično uništen, a potom izmenjen.
Upravo je izostanak formalne zaštite uklonio jednu od prepreka za rušenje objekta. Iako je Planom detaljne regulacije tog područja bila prepoznata njegova vrednost, nije sproveden postupak kojim bi hotel dobio status kulturnog dobra i time bio zaštićen posebnim pravilima.
Investitor obećao da će luster biti sačuvan
U martu 2025. godine hotel "Jugoslavija" prodat je na licitaciji za početnu cenu od 27 miliona evra. Jedini zainteresovani kupac bila je kompanija "Millennium Team", odnosno njena ćerka-firma "MV Investment".
Novi vlasnik najavio je da će u naredne četiri godine uložiti više od 400 miliona evra u izgradnju stambeno-poslovnog kompleksa. Plan obuhvata dve kule visoke 155 metara, kao i novi hotel "Ric-Karlton, za koji je nedavno u Beogradu potpisan ugovor.
Uprkos protivljenju dela javnosti, protestima udruženja građana i upozorenjima stručnjaka o značaju očuvanja prostora, stara zgrada hotela je srušena. Kontroverze oko budućeg izgleda priobalja i mogućeg širenja projekta "Beograd na vodi" na taj deo grada i dalje su otvorene.
Ipak, investitor je u svojim najavama posebno izdvojio sudbinu čuvenog lustera. Saopšteno je da će on biti restauriran i postavljen u novi hotel, a predstavnici "Millennium Teama" navodili su i da je upravo njegov izgled poslužio kao inspiracija za oblikovanje fasade budućeg zdanja. Obećanje da će luster biti sačuvan preneli su i mediji još tokom 2024. godine.
Pre rušenja hotela, međutim, ostalo je nepoznato kako je tako veliki i težak predmet demontiran, da li je uopšte demontiran pre uklanjanja zgrade, gde je prenet i na koji način je uskladišten.
Šta se dogodilo sa Ginisovim lusterom?
Prema pisanju lista "Danas", Republički zavod za zaštitu spomenika kulture naveo je da ne vodi evidenciju o predmetima koji su se nalazili u hotelu "Jugoslavija", budući da objekat nije bio upisan u Centralni registar kao nepokretno kulturno dobro.
Kako je objavljeno, iz Zavoda su novinare uputili na Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda i Narodni muzej Srbije, kao centralnu ustanovu zaštite pokretnih kulturnih dobara.
Ove informacije, međutim, ne daju odgovor na ključno pitanje - šta se dogodilo sa Ginisovim lusterom. Nije poznato da li je demontiran pre rušenja hotela, gde je eventualno prenet i da li je započeta njegova najavljena restauracija.
Investitor je ranije saopštio da će luster biti sačuvan i postavljen u novi hotel, ali za sada nema javno dostupnih potvrda da je to obećanje i sprovedeno.
BONUS VIDEO: