Srbi Zapadne Slavonije bili su žrtve brutalnog progona prvih dana maja 1995. kada su hrvatske vojno policijske snage napale taj deo Republike Srpske Krajine, proteravši najmanje 15.000 lica, a 283 osobe srpske nacionalnosti su ubijene.
Tadašnja vojno policijska akcija hrvatskih formacija "Bljesak" bila je poslednji čin sistematskog etničkog čišćenja Srba iz Zapadne Slavonije, koje je sve vreme trajalo od početka razbijanja Jugoslavije početkom devedesetih.
Progon Srba paralelno se odvijao širom Slavonije, ljudi su maltretirani, masovno ostajali bez posla i stanarskih prava, imovina pljačkana, uništavana, srpsko kulturno i duhovno nasleđe demolirano i sistematski razarano.
Tokom decembra 1991. u gotovo 200 sela Slavonije dogodio se progon Srba. Sa prostora Pakraca, Daruvara, Lipika, Grubišnog polja, Požeške kotline, obronaka Papuka, proterano je tada oko 70.000 Srba.
U toj oblasti oformljeni su tada i logori u kojima su hrvatske vlasti držale zatočene Srbe, kao "Pakračka poljana" i "Marino selo" u koje nisu dovođeni samo Srbi iz Slavonije, nego i iz drugih krajeva poput Zagreba.
Deo Zapadne Slavonije koji je napadnut prvog dana maja 1995. bio je, kao sastavni deo Republike Srpske Krajine, zaštićena zona UN, pod imenom sektor "Zapad" prethodno UNPROFOR, tada UNKRO.
Uprkos postojećim sporazumima, odnosno obavezama UN, četiri profesionalne brigade HV i više specijalnih formacija napale su u ranim jutarnjim satima 1. maja 1995. južni i centralni deo zapadnoslavonskog dela Republike Srpske Krajine, i to paralelno od Novske prema Okučanima i jednim krakom prema Jasenovcu, i sa istoka iz pravca Nove Gradiške, put Okučana i Stare Gradiške.
Pritom, trupe OUN koje su imale obavezu zaštite stanovništva, pošto se dogodio napad hrvatskih vojno policijskih formacija, sklonile su se u svoje baze.
Agresija hrvatskih snaga bila je pre svega usmerena na presecanje i razbijanje snaga Srpske Vojske Krajine, 18. korpusa koji je pokrivao taj deo Zapadne Slavonije.
Usledio je potom prodor na Savu kod Jasenovca, kako bi bila onemogućena eventualna pomoć sa južnih obala reke, iz Republike Srpske.
Nesumnjivo je da je namera hrvatskih vlastodržaca bilo odstranjivanje srpskog stanovništva sa prostora Zapadne Slavonije, kao sastavni deo planskog i sistematskog uklanjanja srpskog življa, neskrivenog etničkog čišćenja, sa celokupnog prostora Hrvatske pa i BiH.
Po zvaničnim podacima, u akciji je učestvovalo oko 7.200 pripadnika hrvatskih snaga, profesionalnih pripadnika vojske i policije.
Sa druge strane, njima nasuprot, u sastavu 18. korpusa Srpske vojske Krajine, nalazilo približno 4.000 lica, rezervista s minimalnim brojem profesionalaca.
Vojne operacije odvijale su se 1. i 2. maja, a delom i tokom naredna dva dana.
Na hrvatskoj stranipoginula su 42 vojnika ili policajca, a ranjene su 162 osobe.
Paralelno, ubijena su 283 lica srpske nacionalnosti a proterano najmanje 15.000 Srba, prema pojedinim navodima do 18.000.
Tokom zbega srpskih civila na prostor južno od Save u Republiku Srpsku, kolone izbeglih hrvatske formacije su gađale artiljerijom, iz vazduha, maljutkama montiranim na helikopterima kao i streljačkom vatrom, snajperima.
Hrvatsko ratno vazduhoplovstvo, avioni tipa MIG 21 u dva navrata su tokom ta dva dana gađali i Bosansku Gradišku, kao i srpska sela na suprotnoj strani Save, gde je poginulo više osoba, među njima i dvoje dece.
Pošto su srpske formacije razbijene a srpsko stanovništvo proterano, izbeglo, ostaci stradalih su pokupljeni, a prostor opran šmrkovima, pri čemu nikom od predstavnika međunarodnih organizacija pristup nije dopuštan. Tek pošto su svi tragovi uklonjeni doveden je predstavnik OUN Jasuši Akaši.
Približno 1.450 osoba srpske nacionalnosti je uhapšeno, da bi potom bili odvedeni u logore, u Varaždinu, Bjelovaru, Virovitici, Novoj Gradiški, Slavonskoj Požegi. Brojnima je suđeno, neretko na osnovu iskonstruisanih, lažnih optužnica.
Većina Srba izgnanih iz Zapadne Slavonije ostala je na prostoru Republike Srpske, u BiH. Svega oko 1.500 osoba srpske nacionalnosti, uglavnom staraca, vratilo se u svoje domove u Slavoniji.
Generale Gotovinu i Markača, zapovednike hrvatskih formacija, takozvani Tribunal za bivšu Jugoslaviju sa središtem u Hagu, novembra 2012. oslobodio je ma kakve odgovornosti za učinjeno tokom i nakon operacija "Bljesak" i "Oluja" maja odnosno avgusta 1995. godine.
Predsednik Dokumentaciono-informativnog centra "Veritas" Savo Štrbac rekao je da će godišnjica hrvatske vojno-policijske akcije "Bljesak", u kojoj je ubijeno više od 280, a iz Zapadne Slavonije proterano 15.000 Srba, biti obeležena danas u Beogradu, u Crkvi Svetog Marka, i u Bosanskoj Gradiški, gde će biti i predstavnici Srbije i Republike Srpske.
BONUS VIDEO:
(RTV/MONDO)
· Reaguj