- Biljana Plavšić, bivša predsednica Republike Srpske i univerzitetska profesorka, preminula je u Beogradu u 96. godini.
- Bila je prva žena na čelu RS i jedina visoka političarka koja je pred Haškim tribunalom priznala krivicu za ratne zločine.
- U Hag je otišla dobrovoljno 2001, osuđena je na 11 godina zatvora, a od 2009. živela je povučeno u Beogradu.
Bivša predsednica Republike Srpske i univerzitetska profesorka Biljana Plavšić preminula je jutros u Beogradu.
Ostala je upamćena kao jedna od najuticajnijih i najkontroverznijih ličnosti političke scene devedesetih godina na Balkanu. Bila je prva žena na čelu jedne republike u istoriji srpskog naroda, ali i prva visoka političarka koja se pred Haškim tribunalom izjasnila krivom za ratne zločine.
Od naučne karijere do ulaska u politiku
Pre nego što je ušla u političke vode uoči raspada Jugoslavije, Biljana Plavšić je gradila impresivnu akademsku karijeru. Rođena u Tuzli 1930. godine, odrasla je u Sarajevu, a diplomirala i doktorirala botaniku na Prirodno-matematičkom fakultetu u Zagrebu.
Nakon specijalističkih studija u Sjedinjenim Američkim Državama, radila je kao profesorka biologije, šefica katedre i na kraju dekanka Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Sarajevu. Autor je oko stotinu naučnih radova. Akademiju je napustila 1990. godine, kada je na prvim višestranačkim izborima izabrana u Predsedništvo SR Bosne i Hercegovine kao predstavnica srpskog naroda.
Sukob sa Miloševićem i "gospođa Mengele"
Tokom rata u BiH bila je na poziciji potpredsednice Republike Srpske. Važila je za političarku izuzetno tvrdih i radikalnih stavova, pa je Vojislav Šešelj tokom suđenja u Hagu izjavio da su njene pozicije u to vreme bile "nepodnošljive čak i za njega kao srpskog nacionalistu".
Slobodan Milošević ju je takođe smatrao radikalnom, dok ju je njegova supruga Mirjana Marković u javnosti pogrdno nazivala "gospođa Mengele". Poznat je istorijski trenutak iz 1993. godine kada je Milošević doputovao na Pale kako bi ubedio rukovodstvo RS da prihvati Vens-Ovenov plan — Plavšićeva je tada otvoreno odbila da se rukuje sa njim.
Nakon Dejtonskog sporazuma i povlačenja Radovana Karadžića, 1996. godine izabrana je za drugu predsednicu Republike Srpske. Ubrzo ulazi u oštar sukob sa do tada matičnim SDS-om, prekida veze sa paljinskim rukovodstvom, osniva Srpski narodni savez i pravi zaokret ka saradnji sa međunarodnom zajednicom.
Predaja Hagu, priznanje krivice i odsluženje kazne
Njena politička karijera definitivno je okončana optužnicom Haškog tribunala 2000. godine, koja ju je teretila za genocid, zločine protiv čovečnosti i ratne zločine.
- Dobrovoljna predaja: U Hag je otputovala dobrovoljno u januaru 2001. godine.
- Nagodba sa tužilaštvom: Krajem 2002. godine priznala je krivicu za tačku optužnice koja se odnosila na zločine protiv čovečnosti (progon nesrpskog stanovništva u 37 opština u BiH), dok je tužilaštvo zauzvrat odustalo od ostalih sedam tačaka, uključujući i optužbe za genocid.
- Presuda: Osuđena je na 11 godina zatvora, koje je izdržavala u ženskom zatvoru "Hinseberj" u Švedskoj.
Tokom boravka u zatvoru napisala je knjigu "Svjedočenja", u kojoj je iznela brojne detalje o ratnom rukovodstvu Republike Srpske. Nakon odslužene dve trećine kazne, Haški tribunal je u septembru 2009. godine odobrio njeno prevremeno puštanje na slobodu, procenivši da je pokazala znake rehabilitacije. Od oktobra 2009. godine živela je u Beogradu, povučeno i van političkog života.
BONUS VIDEO:
