- Prvi višestranački izbori u Srbiji održani su 9. decembra 1990. godine
- Korišćen je većinski dvokružni sistem
- SPS na čelu sa Slobodanom Miloševićem je ubedljivo pobedio i osvojio 194 mandata
U Srbiji su prvi višestranački izbori održani 9. decembra 1990. godine, reč je o prvim ovakvim izborima nakon završetka Drugog svetskog rata 1945. godine i raspada Saveza komunista Jugoslavije i uvođenja višestranačkog sistema u republikama članicama SFRJ. Prvi izbori bili su organizovani u Sloveniji i Hrvatskoj, a potom u Bosni i Hercegovini, Makedoniji (današnjoj Severnoj Makedoniji) i na kraju u Srbiji i Crnoj Gori na kojima je ubedljivo pobedila Socijalistička partija Srbije (SPS) na čelu sa Slobodanom Miloševićem.
Na prvim višestranačkim izborima u Srbiji pobedio je kandidat Socijalističke partije Srbije (SPS) Slobodan Milošević. Na ovim izborima, koji su tada bili prozvani kao "praznik demokratije", zabeležena je rekordna izlaznost od 70% birača sa 44 liste koje su učestvovale.
Kada su održani prvi višestranački izbori u Srbiji?
Raspad Saveza komunista Jugoslavije u januaru 1990. rezultirao je uvođenjem višestranačkog sistema u svim republikama članica SFRJ. U aprilu iste godine izbori su održani prvo u Sloveniji i Hrvatskoj, u novembru su izbori održani u Bosni i Hercegovini i Makedoniji, a u decembru u Srbiji i Crnoj Gori.
Glavni akteri bile su tri partije - Socijalistička partija Srbije (SPS) koja je i pobedila, Demokratska stranka (DS) i Srpski pokret obnove (SPO). Slobodan Milošević je predvodio SPC, Dragoljub Mićunović je bio na čelu Demokratske stranke, dok je Vuk Drašković bio lider SPO.
Kakav izborni sistem je bio na prvim višestranačkim izborima u Srbiji?
Prvi parlamentarni izbori u Srbiji 1990. održani su prema većinskom dvokružnom sistemu. To konkretno znači da je cela Srbija bila podeljena na 250 izbornih jedinica i u svakoj jedinici je biran po jedan narodni poslanik - ukupno 250 poslanika u Narodnoj skupštini, isto kao i danas.
Ukoliko nijedan od kandidata ne bi osvojio više od 50 odsto glasova od ukupnog broja izašlih birača, pobednik bi bio odlučen u drugom krugu između dva najbolje plasirana kandidata iz prvog kruga. Ovaj sistem je korišćen samo na ovim prvim višestranačkim izborima.
Već dve godine kasnije, 1992. zamenjen je proporcionalnim izbornim sistemom sa devet izbornih jedinica. On se razlikuje od većinskog dvokružnog sistema u tome što se glasovi dati listama pretvaraju u poslanička mesta proporcionalno prema ukupnom broju osvojenih glasova.
Birači su glasali za političke stranke, a ne za pojedinačne kandidate kao dve godine ranije. U tom sistemu su stranke dobile presudnu ulogu u izboru narodnih poslanika.
Koliko lista je učestvovalo na prvim parlamentarnim izborima u Srbiji i koliko ljudi je glasalo?
Na prvim višestranačkim izborima u Srbiji 1990. godine učestvovalo je 44 liste, a glasalo je ukupno 5.030.440 birača što je 71,49 odsto od ukupnog broja upisanih birača. U prvom krugu je izabrano 96 narodnih poslanika, dok je ostalih 154 mandata podeljeno u drugom krugu izbora koji je održan 23. decembra.
SPS je tada osvojio čak 194 mandata, odnosno 46,1 odsto glasova. Drugo mesto zauzeo je SPO sa skoro 16 odsto glasova i 19 mandata, dok je najlošije bio plasiran DS od tri najjača aktera sa 7,5 odsto glasova i sedam mandata.
Preostali mandati pripali su manjinskim strankama i grupama građana. Vlada je formirana svega 23 dana kasnije, a premijer je izabran Dragutin Zelenović 15. januara 1991. godine
BONUS VIDEO: