- Od 1991. do danas na čelu Skupštine Srbije smenjivalo se 16 predsednika, među njima četiri žene, a mandati su pratili velike političke promene u zemlji.
- Najduže je funkciju obavljao Dragan Tomić, od 1994. do 2001. godine, dok je Tomislav Nikolić ostao upamćen po najkraćem mandatu od svega pet dana.
Od početka višestranačkog parlamentarizma 1991. godine do danas, na čelu Narodne skupštine Srbije smenjivali su se političari različitih stranaka i opredeljenja. Neki su ovu funkciju obavljali godinama, dok su drugi na mestu predsednika parlamenta ostali svega nekoliko dana ili meseci. Njihovi mandati obeleženi su važnim političkim promenama, donošenjem značajnih zakona i brojnim izazovima kroz koje je Srbija prolazila.
Prvi predsednici višestranačke Skupštine
Prvi predsednik višestranačke Narodne skupštine Republike Srbije bio je Slobodan Unković, koji je na tu funkciju izabran 11. januara 1991. godine. Njegov mandat trajao je do juna iste godine, kada ga je nasledio Aleksandar Bakočević. On je predsedavao parlamentom u periodu raspada Jugoslavije i velikih političkih i društvenih promena, sve do početka 1993. godine.
Nakon parlamentarnih izbora održanih krajem 1992. godine, za predsednika Skupštine izabran je Zoran Lilić, koji je tu funkciju obavljao od januara do juna 1993. godine. Nasledio ga je Zoran Aranđelović, koji je preuzeo rukovođenje parlamentom 29. juna iste godine. Njegov mandat trajao je do početka 1994. godine.
Dragan Tomić i period devedesetih
Jedan od najdužih mandata na čelu Narodne skupštine imao je Dragan Tomić, koji je izabran 1. februara 1994. godine i na toj funkciji ostao do januara 2001. godine. Predsedavao je parlamentom tokom dva saziva, u periodu obeleženom ratnim dešavanjima, međunarodnim sankcijama, NATO bombardovanjem 1999. godine i velikim političkim previranjima. Posebno značajan događaj iz tog perioda bilo je usvajanje posebnog zakona, poznatog kao Lex specialis, 1997. godine, kojim su priznati osporeni rezultati lokalnih izbora iz 1996. godine.
Promene nakon 2000. godine
Nakon političkih promena u Srbiji 2000. godine, na čelo parlamenta dolazi Dragan Maršićanin, predstavnik Demokratske opozicije Srbije. Funkciju je preuzeo 22. januara 2001. godine, a obavljao ju je do decembra iste godine, kada je podneo ostavku nakon političkih nesuglasica unutar vladajuće koalicije.
Nasledila ga je Nataša Mićić, koja je izabrana 6. decembra 2001. godine i ostala na čelu Skupštine do januara 2004. godine. Ona je ušla u istoriju kao prva žena na čelu višestranačke Skupštine Srbije. Tokom njenog mandata, od decembra 2002. do februara 2004. godine, obavljala je i dužnost vršioca dužnosti predsednika Republike Srbije.
Maršićanin se nakratko vratio na čelo parlamenta 4. februara 2004. godine, ali je njegov drugi mandat trajao svega mesec dana, do 3. marta. Već narednog dana izabran je Predrag Marković, koji je predsedavao Skupštinom do februara 2007. godine. Jedan od najvažnijih događaja tokom njegovog mandata bilo je usvajanje i proglašenje novog Ustava Republike Srbije 2006. godine.
Kratki mandati i promena parlamentarne većine
U maju 2007. godine za predsednika Skupštine izabran je Tomislav Nikolić, tadašnji funkcioner Srpske radikalne stranke. Njegov mandat ostao je upamćen kao jedan od najkraćih u istoriji parlamenta, budući da je trajao svega pet dana. Nikolić je podneo ostavku 13. maja 2007. godine, nakon političkih nesuglasica u vezi sa njegovim izborom i promenom parlamentarne većine.
Za njegovog naslednika 23. maja izabran je Oliver Dulić, predstavnik Demokratske stranke. Na toj funkciji ostao je do juna 2008. godine, kada je nakon novih parlamentarnih izbora konstituisan novi saziv Skupštine.
Skupština Srbije od 2008. do 2020. godine
U junu 2008. godine za predsednicu Narodne skupštine izabrana je Slavica Đukić Dejanović, iz Socijalističke partije Srbije. Njen mandat trajao je do 2012. godine, a obeležili su ga politički dogovori i formiranje novih skupštinskih većina, kao i period intenzivnih zakonodavnih aktivnosti i približavanja Srbije Evropskoj uniji.
Nakon parlamentarnih izbora 2012. godine, na čelo parlamenta dolazi Nebojša Stefanović, funkcioner Srpske napredne stranke. Izabran je 23. jula 2012. godine, a funkciju je obavljao do aprila 2014. godine. Njegov mandat obeležila je promena političke većine i uspostavljanje nove parlamentarne strukture nakon izbora 2012. godine.
Jedan od najdužih mandata u novijoj istoriji Skupštine imala je Maja Gojković, koja je za predsednicu izabrana 23. aprila 2014. godine. Ponovo je izabrana 2016. godine, a na čelu parlamenta ostala je do avgusta 2020. godine. Tokom njenog mandata održana su dva parlamentarna saziva, a period su obeležili brojni zakonodavni procesi, ali i česte rasprave i političke polemike između vlasti i opozicije.
Najnoviji predsednici parlamenta
U oktobru 2020. godine za predsednika Narodne skupštine izabran je Ivica Dačić, lider Socijalističke partije Srbije. Funkciju je obavljao do avgusta 2022. godine. Tokom njegovog mandata parlament se, između ostalog, bavio pitanjima izbornih uslova i međustranačkog dijaloga, a njegov period na čelu Skupštine završen je konstituisanjem novog saziva nakon parlamentarnih izbora 2022. godine.
Nasledio ga je Vladimir Orlić, funkcioner Srpske napredne stranke, koji je za predsednika izabran 2. avgusta 2022. godine. Njegov mandat obuhvatio je period političkih rasprava o važnim državnim pitanjima, uključujući Kosovo i Metohiju, kao i parlamentarne izbore održane u decembru 2023. godine. Na funkciji je ostao do marta 2024. godine.
Aktuelna predsednica Narodne skupštine je Ana Brnabić, bivša predsednica Vlade Srbije, koja je na ovu funkciju izabrana 20. marta 2024. godine. Njen izbor predstavlja nastavak političke karijere na najvišim državnim funkcijama, nakon više od šest godina provedenih na čelu Vlade. Od septembra 2026. godine, nakon ostavke predsednika Aleksandra Vučića, obavlja i dužnost vršioca dužnosti predsednika Republike.
Funkcija koja prati političke promene u Srbiji
Pregled dosadašnjih predsednika Narodne skupštine pokazuje koliko su se političke prilike u Srbiji menjale tokom poslednje tri i po decenije. Od prvog višestranačkog saziva 1991. godine do danas, na čelu parlamenta nalazilo se 16 različitih osoba, među kojima su četiri žene. Dok su pojedini predsednici obeležili duge periode parlamentarnog rada, drugi su funkciju obavljali u kratkim i politički nestabilnim razdobljima.
Bez obzira na političke razlike i okolnosti u kojima su dolazili na ovu poziciju, predsednici Narodne skupštine imali su važnu ulogu u radu jednog od najznačajnijih državnih institucija, čiji rad odražava politički život i promene u društvu Srbije.
Naredna sednica Narodne skupštine Srbije zakazana je za 17. 11, a poznato je i ko bi mogao da bude novi predsednik parlamenta.
BONUS VIDEO: