Na Kosovu i Metohiji se van legalnih tokova nalazi najmanje 330.000 do 460.000 komada različitog naoružanja najrazličitijeg porekla, navodi se u izveštajima koje su načinili NATO, Ujedinjene nacije i brojne nevladine organizacije.
Svaki četvrti stanovnik Kosova drži u u kauču, ili na kakvom drugom skrovitom mestu u kući po bar jedan komad oružja, od čega je nešto manje od 80.000 u posedu privatnih kompanija za obezbeđenje i pojedinaca koji imaju uredne dozvole za posedovanje naoružanja.
Van legalnih tokova je i značajna "oružana zaostavština" ambicioznog plana naoružavanja nekadašnje Oslobodilačke vojske Kosova (UČK), koja je oružje nabavljala mahom iz privatnih zaliha, načinjenih posle masovne pljačke albanskih arsenala tokom nemira 1997. godine.
"Kosovo još od okončanja sukoba 1999. godine snosi posledice nelegalne trgovine pešadijskim naoružanjem, što prati značajan broj kriminalnih dela počinjenih ovim oružjem, te stalnom upotrebom oružja tokom perioda visokih međunacionalnih tenzija," navodi se u izveštaju o stanju na Kosovu koji je 2006. godine načinila Incijativa za kontrolu naoružanja na Kosovu, pod patronatom Programa za razvoj Ujedinjenih nacija (UNDP).
U izveštaju, koji se uopšteno uzima za najozbiljniji pokušaj definisanja problema koji nelegalno naoružanje predstavlja na Kosovu, navodi se i da se motivi za posedovanje takvog oružja mogu tražiti u političkom rivalitetu zavađenih albanskih grupa, ethičkim tenzijama, uticaju organizovanog kriminala, te slabostima pravosudnog sistema.
Problem nelegalnog naoružanja, kako se navodi u izveštaju, gotovo je jednako izražen u srpskim i albanskim sredinama, ali se napominje da je strah glavni razlog nabavljanja oružja kod Srba, jer velika većina, ili oko 80 odsto tamošnjih Srba, strahuje da bi se u nekom trenutku moglo naći na meti pljačkaških ili etnički motivisanih napada.
Arsenali albanske armije opljačkani su nakon propasti piramidalnih štedionica i opšte anarhije koja je pratila taj finansijski kolaps, te je, u komplikovanom spletu okolnosti, iz skladišta odneseno, prema procenama OEBS-a, oko milion i po komada oružja, ili oko 80 odsto ukupnih zaliha automatskih, poluautomatskih pušaka i mitraljeza, kao i oko milijardu i po komada, ili oko 100.000 tona municije.
Dobar deo tog oružja, ili kako su kasnije izvestile zapadne obaveštajne službe, bezmalo svo naoružanje pokradeno iz skladišta na severu Albanije, kasnije je, posredstvom UČK i lokalnih klanova, dopremljeno na Kosovo ili u zapadnu Makedoniji, gde većinsko stanovništvo čine Albanci i gde su, ubrzo po normalizaciji stanja u Albaniji počele ozbiljne pobune.
Količina nelegalnog oružja u susednoj Makedoniji procenjuje se na čitavih 500.000 komada, koje se, prema procenama UNDP nalazi u rukama oko 170.000 pojedinaca, što uz jednako zabrinjavajuću količinu naoružanja na Kosovu, predstavlja ozbiljan razlog za brigu u slučaju podizanja nivoa međunacionalnih tenzija.
Uz "rasturene" arsenale albanske armije, naoružanje za najraznoraznije albanske oružane formacije na jugo-istoku Balkana nabavljano je i iz "viškova" vojske bosanskih muslimana nakon što su, 1995. godine, sukobi u toj državi okončani, dok su moderniji borbeni sistemi, poput snajperskih pušaka, lakih protiv-avionskih i protiv-tenkovških projektila, nabavljani širom zapadne Evrope i SAD.
Oružje iz Bosne, kako navode zapadni obaveštajni izvori, nabavljano je posredstvom različitih islamskih organizacija, koje su na taj način pokušavale da "kupe" uticaj na albanske pobunjenike. Lideri UČK, poput Hašima Tačija i Agima Čekua su, pod pritiskom zapada, odbaciji direktne veze sa grupama povezanim sa radikalnim islamistima, ali je prilična količina naoružanja iz tih izvora, preko Sandžaka, ipak pristigla na Kosovo.
Svaki četvrti stanovnik Kosova drži u u kauču, ili na kakvom drugom skrovitom mestu u kući po bar jedan komad oružja, od čega je nešto manje od 80.000 u posedu privatnih kompanija za obezbeđenje i pojedinaca koji imaju uredne dozvole za posedovanje naoružanja.
Van legalnih tokova je i značajna "oružana zaostavština" ambicioznog plana naoružavanja nekadašnje Oslobodilačke vojske Kosova (UČK), koja je oružje nabavljala mahom iz privatnih zaliha, načinjenih posle masovne pljačke albanskih arsenala tokom nemira 1997. godine.
"Kosovo još od okončanja sukoba 1999. godine snosi posledice nelegalne trgovine pešadijskim naoružanjem, što prati značajan broj kriminalnih dela počinjenih ovim oružjem, te stalnom upotrebom oružja tokom perioda visokih međunacionalnih tenzija," navodi se u izveštaju o stanju na Kosovu koji je 2006. godine načinila Incijativa za kontrolu naoružanja na Kosovu, pod patronatom Programa za razvoj Ujedinjenih nacija (UNDP).
U izveštaju, koji se uopšteno uzima za najozbiljniji pokušaj definisanja problema koji nelegalno naoružanje predstavlja na Kosovu, navodi se i da se motivi za posedovanje takvog oružja mogu tražiti u političkom rivalitetu zavađenih albanskih grupa, ethičkim tenzijama, uticaju organizovanog kriminala, te slabostima pravosudnog sistema.
Problem nelegalnog naoružanja, kako se navodi u izveštaju, gotovo je jednako izražen u srpskim i albanskim sredinama, ali se napominje da je strah glavni razlog nabavljanja oružja kod Srba, jer velika većina, ili oko 80 odsto tamošnjih Srba, strahuje da bi se u nekom trenutku moglo naći na meti pljačkaških ili etnički motivisanih napada.
Arsenali albanske armije opljačkani su nakon propasti piramidalnih štedionica i opšte anarhije koja je pratila taj finansijski kolaps, te je, u komplikovanom spletu okolnosti, iz skladišta odneseno, prema procenama OEBS-a, oko milion i po komada oružja, ili oko 80 odsto ukupnih zaliha automatskih, poluautomatskih pušaka i mitraljeza, kao i oko milijardu i po komada, ili oko 100.000 tona municije.
Dobar deo tog oružja, ili kako su kasnije izvestile zapadne obaveštajne službe, bezmalo svo naoružanje pokradeno iz skladišta na severu Albanije, kasnije je, posredstvom UČK i lokalnih klanova, dopremljeno na Kosovo ili u zapadnu Makedoniji, gde većinsko stanovništvo čine Albanci i gde su, ubrzo po normalizaciji stanja u Albaniji počele ozbiljne pobune.
Količina nelegalnog oružja u susednoj Makedoniji procenjuje se na čitavih 500.000 komada, koje se, prema procenama UNDP nalazi u rukama oko 170.000 pojedinaca, što uz jednako zabrinjavajuću količinu naoružanja na Kosovu, predstavlja ozbiljan razlog za brigu u slučaju podizanja nivoa međunacionalnih tenzija.
Uz "rasturene" arsenale albanske armije, naoružanje za najraznoraznije albanske oružane formacije na jugo-istoku Balkana nabavljano je i iz "viškova" vojske bosanskih muslimana nakon što su, 1995. godine, sukobi u toj državi okončani, dok su moderniji borbeni sistemi, poput snajperskih pušaka, lakih protiv-avionskih i protiv-tenkovških projektila, nabavljani širom zapadne Evrope i SAD.
Oružje iz Bosne, kako navode zapadni obaveštajni izvori, nabavljano je posredstvom različitih islamskih organizacija, koje su na taj način pokušavale da "kupe" uticaj na albanske pobunjenike. Lideri UČK, poput Hašima Tačija i Agima Čekua su, pod pritiskom zapada, odbaciji direktne veze sa grupama povezanim sa radikalnim islamistima, ali je prilična količina naoružanja iz tih izvora, preko Sandžaka, ipak pristigla na Kosovo.
Zaplene i ko finansira oružje
Srpske snage bezbednosti su februara 1999. godine na putu između Kosovske Mitrovice i Prištine zaplenile kamion pun naoružanja i opreme, namenjene borcima iz redova UČK, uključujući oko 100 automatskih pušaka, nekoliko hiljada metaka, projektile za ručne bacače, te veliki broj uniformi i ostale vojne opreme.
Na zapadu je, kako su izvestile obaveštajne službe, nabavljano ozbiljnije naoružanje, poput snajpera velikog kalibra, komunikacione i različite druge opreme, mahom iz priliga koje su sakupljali aktivisti albanske dijaspore u SAD, KAnadi i zapadnoj Evropi, te je takvo oružje, manje ili više legalnim kanalima, dopremano do Albanije i kasnije prebacivano na Kosovo.
Uz dobrovoljne priloge, deo novca, ili prema procenama zapadnih obaveštajaca "između 30 i 50 odsto ukupnog novca potrošenog i prikupljenog za UČK u stvari potiče od profita ostvarenog trgovinom drogom", pri čemu je deo heroina, u jednostavnim trampama sa italijanskim i istočnoevropskim mafijašima, razmenjivala za oružje i najrazličitiju vojnu opremu.
Prema procenama međunarodnih stručnjaka za organizovani kriminal, uključujući Interpol, u najrazličitijim “maglovitim kombinacijama” kroz mrežu od nekih 200 privatnih banaka i menjačnica širom zapadne Evrope, albanska mafija godišnje “opere” oko 1,5 milijardi dolara zarađenih švercom droge i oružja.
Lider najznačajnije albanske političke partije u Makedoniji i vođa pobune protiv vlasti u Skoplju 2001. godine Ali Ahmeti priznao je svojevremeno u intervjuu MSNBC-u da deo novca kojim je finansirana pobuna u stvari potiče od donatora sa bliskim vezama sa švercom droge ili rastućom trgovinom belim robljem.
Ipak, Ahmeti je, takođe, rekao da je zbog ogromne količine novca koji je tokom rata pristizao na račune gerilaca, suštinski, bilo nemoguće precizno odrediti poreklo tih sredstava.
Prekretnica u vezi krijumčarskih kanala na Kosovu zabeležena je pune dve godine posle okončanja sukoba u toj pokrajini, kada su zapadne obaveštajne službe zabeležile prve pokušaje da se višak oružja jednostavno izveze na druga krizna žarišta, ili u manjim količinama proda različitim mafijaškim grupama na zapadu.
“Posle punih sedam godina, tek negde 2001. godine počeli smo da dobijamo izveštaje da je Kosovo osim odredišta trgovine oružjem postalo i mesto sa koga se naoružanje šalje na druga krizna žarišta, ili završava u rukama mafijaša u zapadnoj Evropi,” navodi se u izveštaju jedne zapadnoevropske policije.
Britanska policija je, tako, posle 2000. godine navela da su "prikupljene informacije" o pokušajima albanske mafije da lokalnim dilerima nelegalnog oružja proda čitav arsenal naoružanja, uključujući ručne bacače, "kalašnjikove", teške mitraljeze, protivpešadijske mine "klejmor" te oko 140 tona eksploziva i sve to po "bagatelnim cenama."
Gotovo istovremeno, ruski Centar za analizu strategija i tehnologija, upozorio je da je tokom 2001. i 2002. godine na Kosovo dopremljena i izvesna količina oružja iz Belorusije, uključujući municiju, amtomatske puške, minobacače i ručne bacače.
I na koncu, 2004. godine, policije Albanije i Crne Gore zaplenile su četiri lansera za protiv-avionske rakete "strela" namenjene albanskim gerilcima u Makedoniji, dok je nekoliko tih projektila zaplenjeno i nakon obračuna makedonske policije i grupe naoružanih Albanaca kod tetovskog sela Brodec prošlog novembra, kada je ubijeno osam pripadnika te grupe.
(Tanjug)
Na zapadu je, kako su izvestile obaveštajne službe, nabavljano ozbiljnije naoružanje, poput snajpera velikog kalibra, komunikacione i različite druge opreme, mahom iz priliga koje su sakupljali aktivisti albanske dijaspore u SAD, KAnadi i zapadnoj Evropi, te je takvo oružje, manje ili više legalnim kanalima, dopremano do Albanije i kasnije prebacivano na Kosovo.
Uz dobrovoljne priloge, deo novca, ili prema procenama zapadnih obaveštajaca "između 30 i 50 odsto ukupnog novca potrošenog i prikupljenog za UČK u stvari potiče od profita ostvarenog trgovinom drogom", pri čemu je deo heroina, u jednostavnim trampama sa italijanskim i istočnoevropskim mafijašima, razmenjivala za oružje i najrazličitiju vojnu opremu.
Prema procenama međunarodnih stručnjaka za organizovani kriminal, uključujući Interpol, u najrazličitijim “maglovitim kombinacijama” kroz mrežu od nekih 200 privatnih banaka i menjačnica širom zapadne Evrope, albanska mafija godišnje “opere” oko 1,5 milijardi dolara zarađenih švercom droge i oružja.
Lider najznačajnije albanske političke partije u Makedoniji i vođa pobune protiv vlasti u Skoplju 2001. godine Ali Ahmeti priznao je svojevremeno u intervjuu MSNBC-u da deo novca kojim je finansirana pobuna u stvari potiče od donatora sa bliskim vezama sa švercom droge ili rastućom trgovinom belim robljem.
Ipak, Ahmeti je, takođe, rekao da je zbog ogromne količine novca koji je tokom rata pristizao na račune gerilaca, suštinski, bilo nemoguće precizno odrediti poreklo tih sredstava.
Prekretnica u vezi krijumčarskih kanala na Kosovu zabeležena je pune dve godine posle okončanja sukoba u toj pokrajini, kada su zapadne obaveštajne službe zabeležile prve pokušaje da se višak oružja jednostavno izveze na druga krizna žarišta, ili u manjim količinama proda različitim mafijaškim grupama na zapadu.
“Posle punih sedam godina, tek negde 2001. godine počeli smo da dobijamo izveštaje da je Kosovo osim odredišta trgovine oružjem postalo i mesto sa koga se naoružanje šalje na druga krizna žarišta, ili završava u rukama mafijaša u zapadnoj Evropi,” navodi se u izveštaju jedne zapadnoevropske policije.
Britanska policija je, tako, posle 2000. godine navela da su "prikupljene informacije" o pokušajima albanske mafije da lokalnim dilerima nelegalnog oružja proda čitav arsenal naoružanja, uključujući ručne bacače, "kalašnjikove", teške mitraljeze, protivpešadijske mine "klejmor" te oko 140 tona eksploziva i sve to po "bagatelnim cenama."
Gotovo istovremeno, ruski Centar za analizu strategija i tehnologija, upozorio je da je tokom 2001. i 2002. godine na Kosovo dopremljena i izvesna količina oružja iz Belorusije, uključujući municiju, amtomatske puške, minobacače i ručne bacače.
I na koncu, 2004. godine, policije Albanije i Crne Gore zaplenile su četiri lansera za protiv-avionske rakete "strela" namenjene albanskim gerilcima u Makedoniji, dok je nekoliko tih projektila zaplenjeno i nakon obračuna makedonske policije i grupe naoružanih Albanaca kod tetovskog sela Brodec prošlog novembra, kada je ubijeno osam pripadnika te grupe.
(Tanjug)
Pridruži se MONDO zajednici.
