Iran se ponovno našao u centru pažnje sveta, nakon što su Izrael i Amerika pokrenuli napade na drugu najveću zemlju Bliskog istoka.
Protežući se od Kaspijskog mora na severu do Omanskog zaliva na jugu, iranski krajolik je raznolik kao i njegova istorija, s pristupom ključnim vodenim putevima, uključujući Ormuski moreuz, kroz koji "teče" 20 odsto svetske nafte.
Iranska istorija duga je milenijumima, što ga čini jednom od najstarijih i kulturno najbogatijih nacija na svetu, kontinuirano naseljenom i uticajnom.
Koliko Iran ima stanovnika?
S populacijom od 92 miliona, Iran je 17. zemlja na svetu po broju stanovnika i površini.
Nominalni bruto domaći proizvod (BDP) Irana iznosi 418 milijardi dolara, što ga svrstava na 36. mesto po veličini ekonomije. Stopa nezaposlenosti iznosi oko 7,2 posto.
Stopa pismenosti odraslih u zemlji iznosi 89 posto, a pismenost mladih približava se 99 posto, iako se te stope razlikuju između ruralnih i urbanih područja.
Zemlja je bogata naftom i plinom, te je deveti najveći proizvođač nafte na svetu i treći najveći proizvođač prirodnog plina.
Površina Irana
Smešten u zapadnoj Aziji, Iran je druga najveća zemlja na Bliskom istoku nakon Saudijske Arabije i 17. najveća na svetu, s površinom od otprilike 1,65 miliona kvadratnih kilometara.
Iran deli kopnene granice sa sedam zemalja, od kojih je najduža s Irakom, a slede Turkmenistan, Afganistan, Pakistan, Azerbejdžan, Turska i Armenija.
Iran pokriva otprilike jednu šestinu kopnene površine SAD-a. Veliki je gotovo kao i američka savezna država Aljaska.
Površina mu je otprilike jedna šestina Evrope, otprilike jedna petina Australije, polovina Indije i oko 80 puta je veći od Izraela.
Gde su glavni centri Irana?
Većina od 92 miliona stanovnika Irana živi u zapadnoj polovini zemlje, gde se teren odlikuje strmim planinama uz plodne doline i rečne bazene koji prehranjuju veliki deo stanovništva.
Sa 9,6 miliona stanovnika, Teheran je glavni grad od 1795. godine i najveći u zemlji. Smešten je ispod planina Alborz, a istorija mu seže više od šest hiljada godina unazad.
Mašhad, na severoistoku, drugi je najveći grad u Iranu sa 3,4 miliona stanovnika i istorijom dugom više od 1.200 godina. To je važan verski i kulturni centar i dom svetilišta Imama Reze, koje privlači milione hodočasnika iz celog svijeta.
Isfahan, treći najveći grad, dom je za oko 2,3 miliona ljudi. Grad, star više od 2.500 godina, nekada je bio glavni grad Safavidskog carstva, koje je postojalo od 1501. do 1722. godine. Isfahan je domaćin važnih obrazovnih institucija i centar je tekstila, čelika i proizvodnje, uz nuklearnu i avioindustriju.
U galeriji pogledajte fotografije Irana:
Ostali gusto naseljeni gradovi širom Irana su Shiraz (1,7 miliona), Tabriz (1,7), Karaj (1,6), Kvom (1,4) i Ahvaz (1,3).
Demografski pregled
Gotovo 60 posto iranskog stanovništva mlađe je od 39 godina, prema podacima Ujedinjenih naroda.
Prosečna starost u zemlji je 33-34 godine, a oko 77 posto Iranaca živi u urbanim područjima.
Najveće dobne grupe u Iranu su one u dobi od 30-34 i 35-39 godina, što znači da je većina stanovništva rođena nakon Islamske revolucije 1979. godine, u kojoj je srušen režim šaha Pahlavija.
Međutim, poslednjih godina došlo je do značajne emigracije iranskih stručnjaka, uglavnom zbog ekonomskih problema.
Koje su etničke grupe u Iranu?
Iran je vrlo raznolika zemlja, i etnički i kulturno. Persijci čine otprilike 61 posto stanovništva, dok značajne manjinske grupe uključuju Azerbejdžance (16 odsto), Kurde (10 odsto ) i druge, poput Lura (šest odsto), Arapa (dva odsto), Baludža (dva odsto) i turkijskih grupa (dva odsto).
Iran pretežno čine šiitski muslimani, oko 90 posto stanovništva, dok sunitski muslimani i druge muslimanske grupe čine otprilike devet odsto. Preostalih jedan odsto uključuje otprilike 300.000 Baha, 300.000 hrišćana, 35.000 zoroastrijanaca, 20.000 Jevreja i 10.000 Sabejskih Mandejaca, prema podacima Grupe za prava manjina.
U pograničnim regijama poput Kurdistana, Huzestana i Sistan-Balučistana, etničke grupe igraju ključnu ulogu u oblikovanju etničke i verske raznolikosti zemlje, kao i njene regionalne politike.
Iako je persijski (farsi) službeni nacionalni jezik, u mnogim regijama širom zemlje govori se niz drugih jezika.
Podsetimo, izraelski ministar odbrane, Israel Katz, jutros je potvrdio da je Izrael pokrenuo vojnu operaciju protiv Irana, izvodeći vazdušne udare na ciljeve u samom centru Teherana.
Vaše mišljenje nam je važno - ostavite nam komentar, nije potrebna registracija!
BONUS VIDEO:
(Aldžazira/MONDO)
