Američki predsednik Donald Tramp ponovo pokušava da ograniči pravo na državljanstvo po rođenju u Sjedinjenim Američkim Državama, nekoliko nedelja nakon što je Vrhovni sud odbacio njegov prethodni pokušaj ukidanja ovog prava.
Tramp je u četvrtak potpisao dve izvršne uredbe. Prvom se proširuju postojeće kategorije stranih državljana čija deca rođena u SAD ne bi automatski dobijala američko državljanstvo, dok se drugom zabranjuje takozvani "porođajni turizam".
Reč je o praksi prema kojoj trudnice dolaze u SAD kako bi se tamo porodile i tako svom detetu omogućile da automatski dobije američko državljanstvo.
"Ovo je trebalo da bude urađeno pre mnogo godina, ali sada ćemo se pobrinuti za to", rekao je Tramp iz Ovalnog kabineta, kritikujući odluku Vrhovnog suda kojom je odbijen njegov raniji pokušaj ukidanja politike stare više od 150 godina.
"Moja administracija zaštitila je zemlju od rizika koje predstavljaju zlonamerni strani akteri koji pokušavaju da prevare američke građane zloupotrebljavajući velikodušnost naše države", navodi se u prvoj izvršnoj uredbi.
Ko neće automatski dobijati državljanstvo?
Prva uredba odnosi se na decu rođenu u SAD čija oba roditelja nisu američki državljani, ukoliko je jedan od njih pripadnik strane terorističke organizacije, službenik strane vlade, osoba koja je pokušala da stekne državljanstvo prevarom ili živi na američkoj teritoriji na kojoj državljanstvo nije zagarantovano saveznim zakonom.
Državljanstvo po rođenju na pojedinim američkim teritorijama, poput Portorika, uređeno je saveznim propisima.
Tramp i članovi njegove administracije više puta su kritikovali "porođajni turizam", tvrdeći da ovu mogućnost koriste i državljani Rusije i Kine kako bi zloupotrebili pravo na državljanstvo i lakše ušli u SAD.
Američki predsednik izjavio je tokom potpisivanja uredbi da su na ovaj način u Sjedinjenim Američkim Državama rođene stotine hiljada beba.
Institut za migracionu politiku, nestranačka istraživačka organizacija, procenjuje da se godišnje rodi između 22.000 i 26.000 dece čije su majke doputovale u SAD radi porođaja.
Prema zvaničnim podacima koje navodi ovaj institut, tokom 2024. godine zabeleženo je 9.600 porođaja žena koje su imale adresu prebivališta izvan SAD.
Trampova administracija zabranjuje "porođajni turizam"
Savetnik za unutrašnju bezbednost i zamenik šefa kabineta Bele kuće Stiven Miler rekao je da pojedine žene dolaze u SAD predstavljajući se kao turistkinje, iako je pravi razlog njihovog putovanja porođaj.
"Suština je u tome da ljudi dolaze ovde predstavljajući se kao turisti ili posetioci. Međutim, pravi razlog njihovog dolaska jeste da rode dete, da ono automatski postane američki državljanin, a zatim da napuste našu zemlju sa detetom koje ima američko državljanstvo", rekao je Miler.
On je dodao da ta deca kasnije stiču pravo na socijalnu pomoć, glasanje i "sva druga prava i privilegije koje pripadaju isključivo Amerikancima".
Miler tvrdi da predsednik ima ovlašćenje da zabrani ovakvu praksu na osnovu Zakona o imigraciji i državljanstvu, koji mu omogućava da uvede izuzetke i ograničenja u vezi sa ulaskom stranaca u zemlju.
Vrhovni sud već odbacio Trampov pokušaj
Tramp je prvog dana svog drugog predsedničkog mandata 2025. godine potpisao izvršnu uredbu kojom je pokušao da ukine pravo na državljanstvo po rođenju, zagarantovano 14. amandmanom na Ustav SAD.
Nakon pravne borbe koja je stigla do Vrhovnog suda, sudije su u junu odbacile Trampovu politiku, pa je državljanstvo po rođenju ostalo na snazi.
Odluka je predstavljala veliki udarac Trampovim nastojanjima da ograniči broj ljudi koji mogu da žive, rade i steknu državljanstvo u SAD.
"Mislio sam da ćemo pobediti pred Vrhovnim sudom. Nažalost, doneta je loša i veoma nepravedna odluka. Naša zemlja zbog toga trpi, ali sada ćemo to okončati na drugačiji način", rekao je Tramp tokom potpisivanja novih uredbi.
Stručnjaci upozoravaju na ustavna pitanja
Profesor Pravnog fakulteta Univerziteta Kalifornije u Dejvisu Gabrijel Čin ocenio je da bi pojedini delovi uredbi mogli da opstanu, ali da drugi otvaraju ozbiljna ustavna pitanja.
Prema njegovim rečima, predsednik ima određena ovlašćenja da ograniči ulazak ljudima koji dolaze u SAD isključivo radi porođaja.
"Ali kada se to već dogodi, odnosno kada se dete rodi u Sjedinjenim Američkim Državama, ne mislim da predsednik ima bilo kakvo ovlašćenje da odluči da to dete nije državljanin", rekao je Čin.
On je dodao da je ovo pitanje rešeno nedavnim porazom Trampove administracije pred Vrhovnim sudom.
Čin je "porođajni turizam" opisao kao relativno retku pojavu u poređenju sa nekoliko miliona dece koja se svake godine rode u Sjedinjenim Američkim Državama.
"To je neuobičajena pojava", zaključio je on.
BONUS VIDEO:
(BBC/Mondo)
