Pre otprilike 11 milijardi godina naš svemir bio je u veoma aktivnoj fazi. Nakon dugog perioda poznatog kao "mračno doba", mnoštvo galaksija i zvezda počelo je intenzivno da se formira.
Međuzvezdani prostor bio je bogat hladnim gasom, građevinskim materijalom za brzo stvaranje zvezda i supermasivnih crnih rupa. Među tim svemirskim objektima bio je i blazar OP 313.
Sada je međunarodna grupa naučnika, među kojima su i istraživači iz Hrvatske, u časopisu Astronomija i astrofizika objavila izvanredne rezultate posmatranja OP 313, najudaljenijeg blazara veoma visoke energije ikada zabeleženog.
Do važnih rezultata naučnici su došli posmatranjima uz pomoć teleskopa LST-1 i MAGIC u opservatoriji Roque de los Muchachos na ostrvu La Palma u Španiji.
"Blazari su izuzetno svetla aktivna galaktička jezgra, odnosno galaksije koje pokreće centralna supermasivna crna rupa. OP 313 je, konkretno, klasifikovan kao radio-kvazar ravnog spektra, specifična vrsta blazara koja spada među najsjajnije i najmoćnije emitere u svemiru. Pre otprilike 11 milijardi godina, OP 313 emitovao je snažan bljesak gama-zračenja veoma visoke energije, koje su detektovali teleskopi LST-1 i MAGIC", rekla je dr Marina Manganaro, vanredna profesorka sa Fakulteta za fiziku Univerziteta u Rijeci i rukovoditeljka projekta ASTRO-GAMMA, koji finansira Hrvatska fondacija za nauku (HrZZ).
Hrvatski naučnici su od 2009. godine uključeni u saradnju MAGIC (Major Atmospheric Gamma-ray Imaging Cherenkov), koja okuplja gotovo 400 naučnika i inženjera iz 12 zemalja: Jermenije, Brazila, Bugarske, Hrvatske, Finske, Nemačke, Indije, Italije, Japana, Poljske, Španije i Švajcarske.
Cilj projekta MAGIC je pronalaženje i istraživanje kosmičkih izvora visokoenergetskih gama-zraka. Gama-zraci su elektromagnetni talasi najviših frekvencija, odnosno "svetlost" koju ljudsko oko ne može da vidi.
Instrument MAGIC, koji se nalazi na kanarskom ostrvu La Palma, sastoji se od dva Čerenkovljeva teleskopa sa prečnikom ogledala od 17 metara.
Taj instrument dizajniran je za detekciju gama-zraka u području od nekoliko desetina milijardi do nekoliko desetina biliona puta većih energija od energije vidljive svetlosti.
U susedstvu ova dva teleskopa nalazi se i njihov "mlađi, snažniji i veći brat" LST-1 (Large Size Telescope), sa prečnikom ogledala od 24 metra. LST-1 je prototip velikih teleskopa (LST) koji se trenutno puštaju u rad u opservatoriji Roque de los Muchachos na La Palmi u Španiji.
BONUS VIDEO:
