- Poljski Institut za nacionalno sećanje objavio je bazu sa 9.686 pripadnika osoblja Aušvica, među kojima su i tri osobe povezane sa Hrvatskom. U dokumentaciji su navedeni njihovi identiteti, poreklo i zanimanja.
- Među njima su Stanislav Konrad Dencinger, Jozef Vogel iz Iloka i Stanislav Vac, a objava je ponovo skrenula pažnju na nacistički logor smrti.
U nacističkom koncentracionom logoru Aušvic, jednom od najozloglašenijih mesta masovnog ubijanja tokom Drugog svetskog rata, život je izgubilo najmanje 1,1 milion ljudi. Među hiljadama pripadnika logorskog osoblja nalazile su se i tri osobe povezane sa Hrvatskom, čija su imena zabeležena u dokumentaciji koju je objavio poljski Institut za nacionalno sećanje.
Podaci o njihovom identitetu ponovo su privukli pažnju nakon što su pripadnici splitske navijačke grupe Torcida, uoči utakmice Hajduka i Ajaksa, uzvikivali ime nacističkog logora smrti.
Zbog incidenta su pojedini učesnici izvedeni pred sud, dok se za ostalima tragalo, prenosi hrvatski Express.
Na spisku 9.686 pripadnika logorskog osoblja
Poljski Institut za nacionalno sećanje objavio je bazu podataka sa imenima 9.686 nacističkih zapovednika i čuvara koji su služili u Aušvicu tokom nemačke okupacije Poljske.
Pored imena, dokumentacija sadrži mesta i godine rođenja, nacionalnost, podatke o vojnoj službi, a u pojedinim slučajevima i fotografije.
Među pripadnicima logorskog osoblja bilo je ljudi različitih zanimanja, uključujući poljoprivrednike, mesare i nastavnike.
Iako su većinu činili Nemci, na spisku su se našle i osobe drugih nacionalnosti, među kojima su bili Litvanci, Čehoslovaci, Rumuni, Austrijanci i osobe povezane sa Hrvatskom.
Ko su bila trojica sa spiska?
Jedan od njih bio je Stanislav Konrad Dencinger, koji je u dokumentaciji naveo nemačko i hrvatsko državljanstvo.
Na spisku se nalazi i Jozef Vogel, poslastičar rođen 1916. godine u Iloku. U dokumentima je navedeno da je bio delom hrvatskog, a delom nemačkog porekla, a sačuvana je i njegova fotografija.
Treći je Stanislav Vac, rođen 1921. godine, koji je po zanimanju bio preduzetnik. I za njega je navedeno da je bio delom hrvatskog, a delom nemačkog porekla, prenosi Express.
U Aušvicu ubijeno više od milion ljudi
Na ulazu u nekadašnji logor Aušvic i danas stoji natpis "Arbeit macht frei", odnosno "Rad oslobađa", jedan od najprepoznatljivijih simbola nacističkog sistema koncentracionih logora.
Logorski kompleks nalazio se u okupiranoj Poljskoj i sastojao se od tri glavna dela: Aušvica I, koji je predstavljao administrativni centar, Aušvica II - Birkenaua, u kojem su se nalazile gasne komore i krematorijumi, i Aušvica III – Monovica, radnog logora povezanog sa industrijskim kompleksom IG Farben.
U sastavu kompleksa nalazilo se i oko 45 pomoćnih logora.
Prema istorijskim podacima, u Aušvicu je ubijeno najmanje 1,1 milion ljudi, od kojih su najveći broj činili Jevreji.
Među žrtvama je bilo približno milion Jevreja, oko 70.000 Poljaka, 21.000 Roma i Sinta, 15.000 sovjetskih ratnih zarobljenika i oko 12.000 pripadnika drugih nacionalnih i etničkih grupa.
Jezivi eksperimenti i gasne komore
Prema sačuvanoj dokumentaciji, nacisti su Aušvic koristili i za ispitivanje metoda masovnog ubijanja otrovnim gasom.
Između 3. i 5. septembra 1941. godine, tokom prvih eksperimenata sa gasom, ubijeno je približno 600 sovjetskih ratnih zarobljenika i 250 bolesnih Poljaka.
Nakon toga, mrtvačnica u krematorijumu glavnog logora prilagođena je za korišćenje kao gasna komora, u kojoj je istovremeno moglo biti ubijeno nekoliko stotina ljudi.
Za razliku od pojedinih drugih nacističkih logora, u kojima su od 1943. godine pokušavali da smanje smrtnost zatvorenika radi očuvanja radne snage, Aušvic je nastavio da funkcioniše kao jedno od glavnih mesta sistematskog istrebljenja.
Logor koji je postao simbol Holokausta
Aušvic je oslobođen 27. januara 1945. godine, kada su pripadnici sovjetske Crvene armije stigli do logorskog kompleksa.
Osamdeseta godišnjica oslobođenja obeležena je 27. januara 2025. godine, u znak sećanja na žrtve nacističkih zločina.
Danas je Aušvic jedan od najvažnijih svetskih memorijalnih centara i simbol Holokausta, genocida koji je nacistička Nemačka sprovela nad evropskim Jevrejima.
Objavljivanje dokumentacije o pripadnicima logorskog osoblja predstavlja važan deo istorijskog istraživanja i nastojanja da se utvrde identiteti ljudi koji su učestvovali u funkcionisanju nacističkog sistema progona i istrebljenja.
BONUS VIDEO:
