Dođi, dođi, ko god da si,
Bilo da bežiš, tražiš il’ lutaš,
To više važno nije.
Dođi, ovde ne broje se gresi,
Čak i ako si posrnuo hiljadu puta,
Dođi, dođi, dođi što pre.
Ovim Rumijevim stihovima, kao nečujnim šapatom nad Anadolijom, Konja (Konija) već vekovima dočekuje svakoga ko u nju zakorači.
Konja nikako nije samo još jedna tačka na mapi Turske. To je grad u kome danas živi gotovo tri miliona ljudi, nekadašnja prestonica Seldžučkog sultanata Ruma, grad derviša i mesto gde su se ukršatali karavanski putevi kroz Malu Aziju. Prostor na kojem se nalazi zauzima površinu veliku skoro koliko cela Holandija.
Provobitno ime Ikonion grad je dobio u 4. veku pre nove ere. Od 1097. do 1243. grad je bio prestonica Turaka Seldžuka i njihovog Rumskog sultanata. Svoj vrhunac Konja je dostigla između 1205. I 1239. kada je sultan zauzeo celu Anadoliju, Jermeniju, kao i deo Bliskog istoka i Krim.
Ovo je u 13. veku bio dom Mevlane Dželaludina Rumija, pesnika i mistika čiji stihovi već vekovima nadahnjuju ljude širom planete i čiji se duh i danas snažno oseti u gradu.
Gde god da zakoračite, svaki ćošak ispričaće vam po jednu lekciju iz istorije i svaka lekcija otkriti uspomenu na minula vremena koja i dalje odolevaju zaboravu. Prošlost ovde nije zatvorena u knjigama. U Konji se sve prepliće: tradicionalno sa modernim, minareti sa visokim zgradama, mir prošlih vekova sa užurbanošću savremenog života.
Prvi pogled na tirkiznu kupolu u centru Konje, dok se u vazduhu meša miris kafe, etli ekmeka i začina iz obližnjih sokaka, označio je početak jednog od onih putovanja koje vas zauvek promeni.
Mevlanin muzej - miris ruža i šapat molitve
"Ne osećaj se usamljenim, čitav univerzum je u tebi."
Rumi
Poseta Mevlaninom muzeju u decembru ima posebnu čar, jer se tada manifestacijom Šebi-Arus (na persijskom “Svadbena noć”) obeležava godišnjica Rumijeve smrti. Kako sinonim za veselje može stajati u istom kontekstu kao i smrt? Razlog je u tome što sufiji smrt ne smatraju krajem, već sjedinjenjem duše s Bogom.
Tada Konju poseti i do dva miliona ljudi. Među njima nisu samo vernici, nego i poštovaoci Rumijevog dela svih religija sa sve četiri strane sveta.
Ulazak u Mevlanin muzej ne doživljava se kao poseta još jednoj znamenitosti. Čim zakoračite u dvorište koraci postaju sporiji, a glasovi tiši. Odjednom postajete deo vanvremenskog iskustva koje je oblikovalo živote i istoriju Turske.
Osnovnu celinu Mevlanine tekije čini Mevlanin grob. Mauzolej je sagrađen 1274. godine. Iako se u izvorima navodi da je odmah nakon Mevlanine smrti uz njegov grob podignuta i tekija, te građevine nisu sačuvane do danas. Ostali objekti kompleksa - semahana, mesdžid, ćelije dede-gana, kuhinja i česma - izgrađeni su u 16. veku.
Nakon Mevlanine smrti, njegov bliski prijatelj i pisar, Čelebi Husamedin postao je duhovni vođa onih koji su sledili Mevlanina učenja. Posle smrti Čelebija, Mevlanin najstariji sin, Sultan Veled, preuzeo je vođstvo zajednice. Od tada je na čelu mevlevijskog reda Makam Čelebi, biran među Mevlaninim potomcima.
Mevlevijski red se najpre proširio u gradovima poput Afjona, Kütahye, Mugle, Istanbula, Tokata i Erzindžana, a potom i na području od Balkana do Hidžaza, gde su osnivane mevlevijske tekije (mevlevihane). Mevlevihane su oduvek imale ulogu svojevrsnih konzervatorijuma ili umetničkih akademija, u kojima su se, uz teologiju i književnost, prenosila učenja Mevlane.
U nizu malih prostorija u kojima su nekada boravili Mevlanini učenici, izloženi su rukopisi, knjige, muzički instrumenti, derviška odeća i skromni predmeti svakodnevnice.
U galeriji pogledajte fotografije Mevlaninog muzeja i mauzoleja:
U okviru kompleksa nalazi se i mezarje (groblje) na kojem su sahranjeni članovi Mevlanine porodice, istaknuti pripadnici Mevlevijskog reda, derviši i duhovni velikodostojnici povezani sa tekijom. U posebnom delu, koji je prepoznatljiv po ružama, su sahranjene žene.
Selsebil fontana u dvorištu Mevlaninog muzeja ima zanimljivu priču. Na samom vrhu nalazi se jedan nivo, ispod njega dva, zatim tri, a onda se broj ponovo smanjuje na dva i jedan nivo. Simbolika ovog detalja je sledeća:
Čovek na svet dolazi sam, zatim se oženi/uda i postane “dvoje”, dobije dete i postane “troje”... Nakon što se dete osamostali i ode iz porodičnog gnezda broj se ponovo smanjuje na dva. Onda dolazi smrt i na kraju čovek umire sasvim sam.
Šebi-Arus - molitva pokretom
"Zatvori vrata govorenja (usta). Otvori prozor ljubavi (oči)"
Rumi
Dan pred glavni događaj Sema ceremoniju, prof. dr Bilal Kušpinar održao je predavanje o Rumijevoj filozofiji. Profesor Kušpinar poznati je stručnjak za islamsku filozofiju, s posebnim fokusom na Mevlaninu misao i tradiciju.
Inspirativnim govorom, profesor Kušpinar istakao je da je Rumijeva misija bila da ljubavlju spaja naizgleda nespojivo i objasnio zašto su njegovi stihovi vanvremenski.
U tami, crni ogrtač na leđima derviša (simbol greha), najavljuje početak ceremonije Šebi- Arus. Ova noć je posebna svečanost za stanovnike Konje i cele Turske, poštovaoce Rumija i derviškog reda. Posebna je i za putnike namernike koji su ovde da budu deo mistične noći u kojoj ples derviša, muzika i molitva postaju most između zemaljskog i duhovnog.
Njihov ples nije predstava, već molitva koja se izvodi pokretom. Semazen, derviš koji učestvuje u Sema ceremoniji, započinje ples sa rukama prekrštenim preko grudi, a zatim skida prsluk, što je simboličan pokret koji označava pročišćenje.
Ceremonija se izvodi na okruglom podijumu, koji predstavlja univerzum. Semazen potom polako otvara obe ruke u stranu, kao da grli univerzum. Ritual se nastavlja tako što se desna ruka podiže nagore, a leva spušta nadole. Ovaj pokret znači prihvatanje od Boga, dopuštanje da blagoslovi protiču kroz srce i konačno se šire među svim ljudima na zemlji.
U galeriji pogledajte fotografije ceremonije Sema:
Isti pokret se takođe tumači kao simbol ljudskog života na zemlji – dolazimo sa neba i na kraju se vraćamo u zemlju.
Ceremonija Sema uspela je da zauzme svoje mesto na Reprezentativnoj listi nematerijalnog kulturnog nasleđa UNESCO‐a 2010. godine, što je dodatno povećalo popularnost ove tradicije.
Karataj medresa i Aladinova džamija
Jedna od najlepših građevina Konje je Karataj medresa iz 1251. godine. Nekada, ovo je bio Islamski univerzitet a sada je Muzej keramike i pločica. Njena unutrašnjost karakteristična je po velikoj kupoli ukrašenoj geometrijskom kompozicijom tirkiznih i crnih pločica iz 13. veka.
Prostor medrese i dvorišta stvara atmosferu kontemplacije, tipičnu za sufijske škole i seldžučke obrazovne centre.
U galeriji pogledajte fotografije Karataj medrese i Aladinove džamije:
Koliko su stanovnici Konje posvećeni duhovnosti, govori podatak da je u gradu aktivno više od 3.000 džamija. Najpoznatija je Aladinova džamija koja predstavlja najstariju seldžučku džamiju u celoj Turskoj, izgrađenu još 1220. godine.
Nosi ime po sultanu Aladinu Kejkubadu I, seldžučkom vladaru iz 13. veka. Nalazi se na istoimenom brdu Aladin, sa kog se pruža najbolji pogled na grad.
Sile - tačka preplitanja islama i hrišćanstva
Na oko 15 kilometara od centra grada, nalazi se selo Sile koje je nekada zauzimalo važno mesto na karti ovog dela sveta. Nikada nije izbgubilo svoju važnost s obzirom na to da je bilo na istorijskim putevima svile i začina tokom seldžučkog doba, kao i tokom Osmanlijskog carstva.
Prema zapisima iz 1907. godine, u određenim delovima ovog podrućja zajedno su živeli muslimani i nemuslimani. Bilo je na desetine crkava, a ona koja je preživela do danas je crkva Aya-Eleni (Sveta Jelena).
Jelena, majka vizantijskog cara Konstantina 327. Godine svratila je u Konju na putu za Jerusalim. Ovde je videla rezbarene hramove iz prvih era hrišćanstva, te je odlučila da izgradi hram u Sileu i lično je prisustvovala ceremoniji polaganja kamena temeljca.
U galeriji pogledajte fotografije crkve Aya-Eleni i sela Sile:
Crkva je sačuvana do danas nakon što je vekovima bila podvrgnuta popravkama. Zanimljivo je da se u crkvi nalazi minber, drveni tron sa stepenicama karakterističan za džamije na koji se imam popne da bi držao propoved.
Sa ovog mesta u crkvi Svete Jelene sveštenik je čitao Bibliju okupljenim vernicima. Selo je poznato i po Taš džamiji, hamamu, fontanama i mostovima koji pripadaju seldžučkom i osmanskom periodu.
Čatal Hojuk - prvo urbano naselje u istoriji civilizacije
Od 4. veka pre nove ere, kasnoantičkog i ranohrišćanskog perioda, kroz period Seldžuka, vreme Rumija i osnivanja derviškog reda , pa sve do današnje Konje kao savremenog duhovnog centra Turske, putovanje kroz istoriju grada odvelo nas je do samog početka -najčuvenijeg neolitskog naselja.
Čatal Hojuk je jedno od najpoznatijih arheoloških nalazišta praistorije u Turskoj i jedno od najpoznatijih na svetu. Smešteno u blizini istoimenog sela, najuređenije je neolitsko naselje ikada pronađeno. Datira iz perioda između 7500. i 5700. godine pre nove ere.
Kuće u kojima je živelo ondašnje stanovništvo bile su četvrtastog oblika, bez vrata i prozora. U njih se ulazilo sa krova stepenicama postavljenim iznad ognjišta. Zanimljivo je i to da su naselja bila bez ulica, pa su kuće bile zbijene jedna uz drugu.
Zidovi i podovi su oblagani slojem ilovače, a na zidovima su pronađene slike životinja i ljudi. Najčešći motiv bio je lov. Skeleti predaka bili su unutar prostorija u kući što ukazuje na to da su imali drugačije shvatanje i prihvatanje smrti.
Pronađeni su brojni predmeti od gline, bakra i drveta, kao i figurine majke-božice. Najpoznatija je “Sedeća žena iz Čatal Hojuka” - figurina sa prenaglašenim atributima plodnosti.
U galeriji pogledajte fotografije Čatal Hojuka i figurine "Sedeća žena":
Lokalitet Čatal Hojuk nalazi se od 2012. godine na Uneskovoj listi svetske kulturne baštine. Iskopavanja se i dalje vrše, a posetioci u muzeju mogu dobiti potpuni uvid u način života stanovnika ovog neolitskog naselja.
Grad u kome sve odoleva prolaznosti, čak i leptiri
Životni ciklus leptira obično se vezuje za jedan dan. Međutim, u tropskoj bašti leptira u Konji razbili su ovu tvrdnju.
U prostoru koji je stanište za više od 20.000 tropskih biljaka iz više od 150 vrsta, hiljade tropskih leptira (45 vrsta) iz prašumskih staništa živi dve nedelje.
U galeriji pogledajte fotografije tropske bašte leptira:
Ukusi Konje
Konja, koja je bila dom različitim civilizacija još od Čatal Hojuka ponosi se bogatim kulinarskim nasleđem. Zanimljivo je da je Atešbaz-i Veli, glavni kuvar samog Mevlane, jedini kuvar na svetu kojem je podignut mauzolej, a on se nalazi upravo ovde.
S obzirom na to da je Konja smeštena u najvećoj turskoj ravnici gde dominiraju stočarstvo i uzgoj žitarica, najčešća jela su ona od mesa i pšenice.
Ukusi Konje sastoje se od 450 različitih vrsta jela, od kojih se mnoga i danas svakodnevno pripremaju u domovima. Najpoznatiji lokalni specijaliteti su čorba od bamije i etli ekmek. Glavni sastojci čorbe od bamije, nastale u seldžučkim palatama, su sušena bamija i meso seckano na kockice. Služi se iz etli ekmek- mleveno meso, luk, sveži paradajz i paprika razvučeni preko duguljastog testa.
Obično se konzumira uz ajran (piće nalik jogurtu) i nezaobilazan je deo posluženja za goste na ceremonijama. Još jedan dragulj je fırın kebabı (kebab iz peći), kao i tirit.
Tirit se priprema tako što se na komade pečenog i preprženog hleba poređa se meso, prelije se jogurtom sa belim lukom i lukom, a završni pečat daju listovi peršuna.
Etli düğün pilavı (svadbeni pilav sa mesom) je glavno jelo na svadbenim trpezama. Kuva se u ogromnim kazanima i služi gostima u velikim činijama, tako što se preko pirinča stavlja mekano, dugo kuvano meso.
Najpoznatiji desert je šećerna bombona koja se pravi od vode i šećera, a koja je poznata i kao Mevlana bombona.
U galeriji pogledajte fotografije tradicionalne kuhinje Konje:
Iz Konje se odlazi punog stomaka i čvrstog uverenja u istinitost Rumijeve misli:
"Putovanja vraćaju snagu i ljubav u vaš život."
Vaše mišljenje nam je važno - ostavite nam komentar, nije potrebna registracija!
(MONDO)