Japanska svemirska sonda Hajabusa2 snimila je prizore koji su iznenadili naučnike i otvorili nova pitanja o nastanku asteroida u Sunčevom sistemu.
Tokom prolaska pored asteroida Torifune, sonda je otkrila da se ne radi o klasičnom asteroidu, već o takozvanom kontaktnom binarnom asteroidu - telu nastalom spajanjem dva manja asteroida nakon sporog sudara pre mnogo miliona godina. Zbog takvog nastanka Torifune ima neobičan oblik koji podseća na kikiriki.
Snimljen iz neposredne blizine
Sonda Japanske agencije za istraživanje svemira (Džaksa) pored asteroida je proletela 5. jula. Najimpresivnija fotografija nastala je sa udaljenosti nešto veće od jednog kilometra od njegove površine, dok je letelica pored njega prolazila brzinom od oko 17.700 kilometara na sat, piše Nova.rs.
Crno-beli snimak prikazuje asteroid dug približno 450 metara, a planetarni naučnik Endi Rivkin sa Univerziteta Džons Hopkins opisao ga je kao izuzetno neobičan objekat.
Još veće oduševljenje pokazala je Sara Rasel iz Prirodnjačkog muzeja u Londonu, koja smatra da bi Torifune mogao biti jedan od najboljih do sada snimljenih primera kontaktnog binarnog asteroida.
Ključ za razumevanje nastanka planeta
Naučnici smatraju da su ovakvi asteroidi vredan izvor informacija o procesima koji su milijardama godina oblikovali veća svemirska tela, pa čak i planete.
Decenijama se verovalo da su kontaktni binarni asteroidi retkost, ali novija istraživanja pokazuju da bi mogli da čine čak oko 30 odsto manjih tela u Sunčevom sistemu. Među poznatim primerima su Arokot, Donalddžohanson i Dinkinješ.
Ipak, naučnici još nisu direktno posmatrali sam proces njihovog nastanka, pa i dalje postoje različite teorije o tome kako se dva odvojena tela mogu spojiti u jedno.
Sonda prikuplja i druge podatke
Hajabusa2 tokom prolaska pored Torifunea nije snimala samo fotografije. Kada se nalazila na udaljenosti od oko 10 kilometara, proučavala je asteroid infracrvenom kamerom koja meri temperaturu površine, njenu strukturu i sposobnost zadržavanja toplote.
Dodatne podatke prikupili su i drugi naučni instrumenti tokom približno sat vremena najbližeg prolaska. Naučnici će ih detaljno analizirati u narednim mesecima.
Misija koja bi jednog dana mogla pomoći zaštiti Zemlje
Sonda Hajabusa2 lansirana je 2014. godine sa ciljem istraživanja asteroida Rjugu. Šest godina kasnije uspešno je na Zemlju donela uzorke sa njegove površine i iz podzemnih slojeva - prvi put u istoriji da je čovečanstvo dobilo materijal iz unutrašnjosti nekog asteroida.
Nakon toga misija je proširena kako bi se dodatno proučavali asteroidi i razvijale tehnologije koje bi jednog dana mogle pomoći u odbrani Zemlje od potencijalno opasnih svemirskih tela.
Planetarna astronomkinja Kristina Tomas sa Univerziteta Severna Arizona istakla je kako je prolazak pored Torifunea primer takozvane brze izviđačke misije. Takve misije omogućavaju naučnicima da u kratkom vremenu procene veličinu, oblik, sastav i putanju asteroida - informacije koje bi jednog dana mogle biti ključne za njegovo preusmeravanje ukoliko bi predstavljao pretnju.
Iako Torifune nije opasan za Zemlju, prikupljeni podaci mogli bi pomoći u razvoju budućih sistema planetarne odbrane. Sličan cilj imala je i NASA-ina misija DART iz 2022. godine, kada je letelica namerno udarila u asteroid Dimorfos i prvi put uspešno promenila njegovu orbitu.
Hajabusa2 ima još jedan veliki cilj
Misija japanske sonde još nije završena. Tokom 2027. i 2028. godine Hajabusa2 trebalo bi ponovo da proleti pored Zemlje, a konačni cilj joj je asteroid 1998 KJ26, do kojeg bi trebalo da stigne 2031. godine.
Ako sve bude prema planu, taj asteroid prečnika oko 30 metara postaće najmanje svemirsko telo koje je ikada posetila ljudska letelica.
BONUS VIDEO: