- U zaleđenom moru Istočnog Antarktika otvorila se polinja od 89.121 kvadratnog kilometra, veličine Portugala, što naučnici ranije nisu zabeležili u tom području.
- Istraživači navode da su je izazvali jaki atmosferski reke, morski toplotni talasi i vetrovi koji su sprečili stvaranje leda i zagrejali površinu okeana.
Ogromna rupa, područje otvorenog mora okruženo ledom poznato kao polinja, otvorila se u zaleđenom moru Istočnog Antarktika u avgustu 2024. godine.
U zalivu Breid, koji je obično potpuno zaleđen u to doba godine, rupa je bila veličine 89.121 kvadratnih kilometara, što je uporedivo sa veličinom Portugala. Satelitski snimci potvrdili su fenomen koji naučnici nikada ranije nisu zabeležili u tom području, izveštava Science Alert.
Kombinacija ekstremnih vremenskih uslova
Indijski istraživački tim, predvođen geonaučnikom Džibandjotijem Svejnom, utvrdio je da je polinja nastala nizom ekstremnih vremenskih događaja, prvenstveno jakih atmosferskih reka i morskih toplotnih talasa. Svoje nalaze objavili su u časopisu "Geophysical Research Letters".
Šest takvih atmosferskih reka, koje donose topao, vlažan vazduh, zabeleženo je između jula i avgusta 2024. Naučnici kažu da je to bio jedan od najjačih prenosa vlage ikada zabeleženih usred zime.
"Niz intenzivnih atmosferskih reka, poznatih kao 'reke na nebu', transportovao je velike količine vlage sa nižih geografskih širina ka Antarktiku. Istovremeno, konstantan tok ka jugu gurao je morski led ka polovima", objašnjavaju autori studije.
Ove pojave, kako autori objašnjavaju, izazvale su povećano toplotno zračenje ka površini, zagrevanje atmosfere i topao sneg, što je sprečilo stvaranje leda.
"Istovremeno, jaki vetrovi su izazvali Ekmanovo usisavanje, koje podiže topliju duboku vodu ka površini i time doprinosi zagrevanju gornjeg okeana. Dugotrajni morski toplotni talasi dodatno su usporili zaleđivanje", navodi se u studiji.
Ekmanovo usisavanje se javlja kada vetar pomera velike mase površinske vode. U ovom slučaju, proces je doneo duboku cirkumpolarnu vodu, koja je toplija od površinske vode u to doba godine, na površinu, čime je sprečavao da se smrzne.
Sve češća pojava u budućnosti
Svejn i njegov tim predviđaju da će takve polinije postati češće na Antarktiku. Klimatske promene, kažu oni, jačaju atmosferske reke, uzrokujući češće i duže trajne toplotne talase u vazduhu i moru, i zagrevaju gornje slojeve Južnog okeana.
"Mali obim morskog leda i formiranje polinija mogli bi postati uobičajeni u regionima gde je led istorijski bio stabilan", zaključuje tim u svom radu, prenosi Index.
Antarktik je 2024. godine imao drugi najniži nivo zimskog morskog leda u istoriji, odmah iza rekordne 2023. godine. Četiri najniža nivoa u istoriji zabeležena su sva u poslednje četiri godine. U junu 2024. godine, veliko područje Belingshausenovog mora, na zapadnoj strani Antarktičkog poluostrva, ostalo je bez leda, ostavljajući deo okeana veličine Francuske otvorenim.
Posledice za celu planetu
Morski led pluta po okeanu i njegovo topljenje ne utiče direktno na nivo mora. Međutim, on deluje kao tampon oko ledenih pokrivača i glečera na kopnu, čije bi topljenje ubrzalo porast nivoa mora.
Naučnici su zabrinuti da će bez ovog ledenog prstena veliki deo antarktičkog ledenog pokrivača biti izložen sve toplijoj okeanskoj vodi. Morski led je takođe ključan za antarktičke ekosisteme jer lanci ishrane koji utiču na veliki deo svetskih okeana zavise od njegovog postojanja.
Postoje jasni dokazi da su ove promene globalne klime rezultat ljudskih aktivnosti, pre svega sagorevanja fosilnih goriva. To takođe znači da je moguće promeniti smer ovih trendova. Istraživanje je objavljeno u naučnom časopisu Geophysical Research Letters.
Vaše mišljenje nam je važno - ostavite komentar, nije potrebna registracija!
BONUS VIDEO: