Rovinj poslednjih godina sve češće privlači turiste iz Srbije, ali nije jedini mali hrvatski grad koji očarava izgledom, istorijom i atmosferom. WorldAtlas izdvojio je 11 najlepših malih gradova i mesta u Hrvatskoj. Njihova lepota nije nastala slučajno, već upravo zahvaljujući poslovima i tradicijama koje su ih vekovima održavale.
Motovun je izrastao zahvaljujući tartufima iz šume ispod njegovih zidina, Rastoke su postale razglednica kada su mlinari podigli kuće iznad vodopada, dok Trogir očarava jer su klesari, koji su ukrašavali njegovu katedralu, živeli upravo u njegovim uskim ulicama.
Ovih 11 mesta svoje nekadašnje izvore prihoda danas nose kao svoje najlepše obeležje, a dovoljan je samo jedan opušten vikend da biste razumeli zbog čega.
1. Motovun, Istra
Tartufi su proslavili Motovun, a šuma u podnožju brda i danas je jedan od glavnih razloga zbog kojih posetioci dolaze u ovaj grad. Lokalni tartufar je 1999. godine u njoj pronašao beli tartuf težak rekordnih 1,31 kilogram, a galerije i degustacione sale oko glavnog trga od tada koriste slavu ovog dragocenog proizvoda.
Ovde se služe vina teran i malvazija, proizvedena od grožđa koje raste na padinama neposredno ispod gradskih zidina. Upravo su zidine druga velika atrakcija Motovuna. Mlečani su preuzeli grad 1278. godine i opasali vrh brda, koji se nalazi na 277 metara nadmorske visine. Sa bedema se i danas na svakom koraku pruža pogled na vinograde.
Na vrhu se nalazi Crkva Svetog Stefana sa zvonikom iz 13. veka, čiji se dizajn pripisuje jednom od učenika venecijanskog arhitekte Paladija. Nekadašnja pruga Parenzana u podnožju danas je pretvorena u pešačku i biciklističku stazu kroz brda, dok se leti u gradu održava filmski festival pod vedrim nebom.
2. Grožnjan, Istra
Krajem pedesetih godina prošlog veka u Grožnjanu gotovo da više niko nije živeo. Posleratni egzodus sveo je broj stanovnika ovog grada na brdu na svega nekoliko desetina, dok su kamene kuće ostale prazne i napuštene. Hrvatsko udruženje likovnih umetnika je 1965. godine iznelo neobičnu ponudu - ko obnovi napuštenu zgradu, može da je koristi. Slikari i vajari prihvatili su ponudu, a mesto je ponovo oživelo kao umetnička kolonija.
Danas se u njegovim ulicama nalazi oko 40 galerija i ateljea, dok tokom cele godine ovde živi približno 160 ljudi. Muzika stiže svakog leta, kada međunarodna omladinska akademija, koja postoji od 1969. godine, pretvara selo u svojevrsni muzički centar, a zvuci instrumenata šire se kroz otvorene prozore.
3. Rovinj, Istra
Ribarski brodovi i danas svakog jutra uplovljavaju u rovinjsku luku i istovaraju ulov ispod kafića koji gledaju na more. Ta svakodnevna scena predstavlja jednu od najstarijih tradicija grada sa približno 14.000 stanovnika, koji se nalazio na ostrvu sve dok kanal između njega i kopna nije zatrpan 1763. godine.
Rovinj su vremenom prisvojili i umetnici. Ulica Grizija penje se prema crkvi između brojnih galerija, dok se svakog leta čitavo stepenište pretvara u izložbu na otvorenom. Barokna Crkva Svete Eufemije dominira najvišom tačkom grada. Završena je 1736. godine i predstavlja najveću crkvu u Istri.
4. Krk, Kvarner
Na najvećem hrvatskom ostrvu nastao je jedan od najvažnijih dokumenata u istoriji ove zemlje. Baščanska ploča, uklesana na Krku oko 1100. godine, sadrži jedan od prvih pisanih pomena hrvatskog imena na hrvatskom jeziku.
Tekst je napisan glagoljicom, najstarijim poznatim slovenskim pismom. Ploča je pronađena 1851. godine ispod poda Crkve Svete Lucije u Jurandvoru, dok se kroz Baščansku dolinu danas pruža staza sa kamenim skulpturama oblikovanim poput glagoljskih slova.
5. Rastoke, centralna Hrvatska
Voda pokreće život u Rastokama već četiri stotine godina. Selo se nalazi na mestu gde se reka Slunjčica uliva u Koranu, a stanovnici nekoliko desetina domaćinstava podigli su svoje kuće neposredno iznad slapova kako bi koristili snagu vode.
Drveni mlinovi i danas stoje iznad vode, a neki još rade, sa točkovima koji se okreću kao i u 17. veku. Vodopadi imaju svoja imena i priče. Buk, najviši vodopad visine oko 22 metra, dobio je ime po buci koju stvara, dok Vilina kosa svojim izgledom podseća na dugu kosu iz bajke.
Drveni mostići prelaze preko vodenih kanala između kuća, a duž obala na mestu gde se dve reke susreću nalaze se restorani poznati po pastrmci. Selo je zaštićeno kao kulturna baština još od šezdesetih godina, a s razlogom ga nazivaju i Malim Plitvicama, pošto se poznata jezera nalaze svega pola sata vožnje južnije.
6. Samobor, centralna Hrvatska
Jedan kolač proslavio je Samobor, a stanovnici će vas odmah poslati na glavni trg da ga probate dok je još topao. Samoborska kremšnita je naizgled jednostavna kocka od kremastog fila između dva lista lisnatog testa, ali mnogi smatraju da je vredna puta zapadno od Zagreba.
Ovaj grad generacijama privlači posetioce iz hrvatske prestonice. Kralj Bela IV dodelio mu je 1242. godine status slobodnog kraljevskog grada, dok je glavni trg dobio današnji barokni izgled nakon požara 1797. godine.
7. Trogir, Dalmacija
Klesari su Trogiru podarili njegovo najveće remek-delo, koje se i danas nalazi iznad vrata katedrale. Glavni portal Katedrale Svetog Lovre isklesao je 1240. godine majstor Radovan, stvorivši jedno od najznačajnijih dela romaničke skulpture. Katedrala je građena između 13. i 17. veka.
Grad se nalazi na malom ostrvu između kopna i većeg ostrva Čiovo, sa kojima je povezan kratkim mostovima, a gotovo u potpunosti je izgrađen od kamena boje meda. Osnovali su ga grčki kolonisti u 3. veku pre nove ere, koji su stigli sa ostrva Vis. Raspored ulica i danas prati pravilnu mrežu koju su oni napravili.
Zahvaljujući očuvanosti, čitavo staro gradsko jezgro upisano je 1997. godine na UNESCO listu svetske baštine. Na obali se nalazi tvrđava Kamerlengo iz 15. veka, na kraju šetališta oivičenog palmama. U Trogiru živi oko 10.000 ljudi, grad se nalazi nedaleko od Splita, a ulice iza luke postaju gotovo potpuno tihe kada dnevni posetioci odu.
8. Skradin, Dalmacija
Većina ljudi prolazi kroz Skradin na putu prema vodi, a grad je svoj život tiho izgradio upravo zahvaljujući ulozi ulaza u Nacionalni park Krka. Brod iz marine plovi oko 25 minuta uz zelenu reku Krku do Skradinskog buka, najdužeg sedrenog vodopada u Evropi, gde se reka obrušava preko 17 stepenika među obnovljenim vodenicama.
Turisti su doprineli razvoju urednog niza kamenih kuća koje se u obliku slova V penju uz brdo, ispod kule sa satom i ostataka tvrđave. U mestu živi oko 4.000 ljudi. Labudovi plutaju uz gradski kej, dok se marina tokom leta puni jahtama. Na okolnim brdima uzgaja se grožđe za regionalno vinO, a poznata vinarija u obližnjem Plastovu privlači posetioce iz čitavog sveta.
Skradin ima i svoje čuveno jelo, rižoto koji se satima lagano kuva iznad otvorene vatre, sve dok ne dobije tamnu boju i intenzivan ukus. Uske ulice vode od obale prema tvrđavi, sa koje se pruža pogled na dolinu, dok Nacionalni park Krka počinje odmah uzvodno.
9. Primošten, Dalmacija
Generacije poljoprivrednika ručno su izgradile najneobičniji prizor Primoštena, usred gotovo potpuno golog kamenjara. Stari grad prostire se preko malog poluostrva ispunjenog svetlim kućama i narandžastim krovovima, koje je gotovo potpuno okruženo morem.
Prvobitno je predstavljao ostrvsko utočište od osmanskih napada, a kasnije je mostom povezan sa kopnom. Upravo je po tom premošćavanju grad i dobio ime. Jedina glavna ulica penje se do Crkve Svetog Jurja iz 15. veka, sagrađene 1485. godine.
10. Korčula, Dalmacija
Brodograditelji i klesari projektovali su Korčulu tako da se grad lakše izbori sa vetrom. Staro gradsko jezgro zauzima zaobljeni rt koji se pruža prema Pelješcu, dok se bočne ulice od glavne gradske ose odvajaju poput kostiju u ribljem skeletu. Postavljene su pod uglom kako bi ublažile snažne udare vetra. Ulice vode do gotičko-renesansne Katedrale Svetog Marka, koju su tokom nekoliko vekova gradili lokalni majstori.
Unutar i oko zidina živi približno 3.000 ljudi. Korčula tvrdi da je istraživač Marko Polo rođen upravo ovde, pa se kuća u blizini katedrale predstavlja kao njegova rodna kuća, iako istoričari uglavnom smatraju da je rođen u Veneciji.
11. Cavtat, Dalmacija
Cavtat je rodno mesto dvojice velikih hrvatskih umetnika, a njihova dela čuvaju se na suprotnim krajevima grada.
Slikar Vlaho Bukovac rođen je u Cavtatu, a njegova rodna kuća danas je muzej u kojem su izložena njegova platna. Na uzvišenju iznad luke nalazi se mauzolej porodice Račić, grobnica sa kupolom koju je isklesao Ivan Meštrović, jedan od najpoznatijih hrvatskih umetnika.
Grad se pruža oko zaliva na dva mala zelena poluostrva, u blizini granice sa Crnom Gorom i nedaleko od Dubrovnika. Dugačko šetalište duž obale, oivičeno palmama, prolazi pored šljunkovitih plaža i usidrenih čamaca, dok obalne staze obilaze oba poluostrva kroz borove i čemprese.
Veliki hrvatski gradovi imaju rimske palate i velike gužve, ali mala mesta pružaju jutra u lukama i dugu južnjačku svetlost koja pada na stari kamen. Dovoljno je da izaberete jedan deo mape, ne žurite tokom vikenda i dozvolite ovim gradovima da vam pokažu Hrvatsku pored koje obalni putevi prebrzo prolaze.
Vaše mišljenje nam je važno - ostavite nam komentar, nije potrebna registracija!
BONUS VIDEO:
(MONDO)
