- Podzemni požar u Centraliji u Pensilvaniji gori od 1962. godine, širi se kroz slojeve uglja i ostavlja grad bezbednosno ugroženim.
- Američki Kongres je 1984. odobrio preseljenje, a između 1985. i 1991. otkupljeno je 545 objekata i stanovnici su napustili grad.
Zamislite da ispod vašeg grada izbije požar koji ne možete da ugasite, da se tlo na pojedinim mestima urušava, a iz pukotina u zemlji izlazi dim. Upravo takav scenario obeležio je sudbinu Centralije, nekadašnjeg rudarskog gradića u američkoj saveznoj državi Pensilvaniji, ispod kojeg već više od šest decenija gori podzemna vatra.
Nekada je ovo bilo mesto u kojem su ljudi živeli, radili, podizali porodice i svakodnevno prolazili istim ulicama. Danas je Centralija poznata kao jedan od najneobičnijih američkih gradova duhova, a priča o požaru koji je promenio život čitave zajednice i dalje privlači pažnju javnosti.
Sve je počelo požarom na deponiji
Podzemni požar izbio je u maju 1962. godine, a prema najprihvaćenijem objašnjenju, sve je počelo kada je zapaljeno smeće na gradskoj deponiji. Ona se nalazila u napuštenom površinskom rudniku, pa je vatra uspela da se proširi na slojeve uglja i stare rudarske tunele ispod površine.
U početku nije bilo jasno koliko će problem da bude ozbiljan. Pokušaji gašenja nisu dali trajne rezultate, a vatra je nastavila da se širi kroz podzemne slojeve uglja. Iako je požar bio skriven od pogleda, njegove posledice postajale su sve očiglednije. Vremenom su se pojavili otrovni gasovi, dim i opasna mesta na kojima je tlo moglo iznenada da propadne. Problem više nije bio samo u tome kako da se ugasi vatra, već i kako da se zaštite ljudi koji su živeli iznad nje.
Centralija nije ostala bez stanovnika preko noći. Godinama su se smenjivali pokušaji da se požar obuzda, rasprave o njegovoj opasnosti i planovi za preseljenje. Za ljude koji su tu živeli, odlazak nije značio samo napuštanje kuće, već i rastanak sa čitavom zajednicom u kojoj su provodili život.
Situacija je postala naročito ozbiljna tokom sedamdesetih i početkom osamdesetih godina, kada su opasnosti od podzemnog požara i urušavanja tla postale sve izraženije. Američki Kongres je 1984. odobrio sredstva za preseljenje stanovnika, a u narednim godinama veliki broj porodica napustio je grad.
Prema podacima vlasti Pensilvanije, između 1985. i 1991. godine otkupljeno je 545 stambenih i poslovnih objekata, a njihovi stanovnici su se preselili. Proces nije prošao bez sporova. Neki ljudi nisu želeli da odu iz svojih domova, dok su drugi smatrali da je preseljenje jedini način da sačuvaju bezbednost. Tako je grad postepeno gubio svoje stanovnike, a nekadašnje kuće, prodavnice i drugi objekti ostajali su prazni.
Ulice su opustele, ali vatra nije ugašena
Jedan od najneobičnijih detalja u priči o Centraliji jeste to što se opasnost nalazi ispod površine. Za razliku od požara koji se vide i mogu da se gase sa zemlje, ovaj se širi kroz napuštene rudarske hodnike i slojeve uglja, što otežava njegovo lociranje i kontrolu. Tokom godina, stručnjaci su pokušavali da ga zaustave kopanjem zaštitnih kanala, uklanjanjem zapaljenog materijala i drugim metodama. Međutim, nijedna od tih intervencija nije dovela do trajnog rešenja.
Posledice su se videle i na infrastrukturi. Deo državnog puta 61 pretrpeo je ozbiljna oštećenja zbog aktivnosti podzemnog požara, a 1993. godine zatvoren je na neodređeno vreme. Pojedini prizori dima koji izlazi iz zemlje i oštećenih puteva doprineli su tome da Centralija dobije reputaciju mesta koje izgleda kao da pripada nekom postapokaliptičnom filmu.
Ipak, nije čitava teritorija grada jednako pogođena niti se dim neprekidno pojavljuje na svakom mestu. Podzemni požar prati se i danas, a nadležne službe upozoravaju da teren može da bude opasan zbog otrovnih gasova i iznenadnog urušavanja tla.
Mesto koje je postalo poznato širom sveta
Kako su kuće nestajale, a broj stanovnika se smanjivao, Centralija je postala predmet interesovanja novinara, fotografa i ljubitelja neobičnih mesta. Njena priča dobila je i dodatnu popularnost zbog napuštenog puta sa grafitima, koji se često pojavljivao na fotografijama i društvenim mrežama.
Taj put je postao poznat kao "Graffiti Highway", ali je deo puta koji je privlačio posetioce kasnije prekriven zemljom kako bi se sprečio pristup. Zbog toga fotografije sa grafitima ne predstavljaju nužno prizor koji će današnji posetilac može danas da zatekne na licu mesta. Centralija se često povezuje i sa inspiracijom za horor priče i video-igre, mada se njena stvarna istorija dovoljno razlikuje od fikcije da bi sama po sebi bila upečatljiva.
Može li Centralija danas da se poseti?
Iako se na internetu često pojavljuje kao turistička atrakcija, Centralija nije mesto za nepažljivo istraživanje napuštenih ulica. Odeljenje za zaštitu životne sredine Pensilvanije izričito upozorava da neposredno područje zahvaćeno požarom predstavlja ozbiljnu opasnost i savetuje da ga ljudi ne posećuju. Rizici uključuju prisustvo opasnih gasova i mogućnost iznenadnog propadanja tla. Zato se Centralija ne posmatra kao klasična turistička destinacija, već kao mesto čija je istorija postala upozorenje o tome koliko dugo posledice jedne naizgled male greške mogu da traju.
Vaše mišljenje nam je važno - ostavite nam komentar, nije potrebna registracija!
BONUS VIDEO:
(MONDO)
