- Alesandro Moreski, poznat kao 'Anđeo Rima', jedini je kastrat čiji je glas sačuvan na zvučnim zapisima s početka 20. veka.
- Rođen 1858. kod Rima, kao dečak je postao prvi sopran Lateranskog hora, a potom i solista Sikstinske kapele.
- Njegova priča čuva uspomenu na vekovnu praksu kastracije radi očuvanja visokog glasa, ali i na njenu bolnu cenu.
Ime Alesandro Moreski mnogima danas ne znači ništa, no retki znaju da se iza ovog imena krije jedini izvođač iz nekada slavne tradicije muških soprana čiji je glas ostao sačuvan na zvučnim trakama.
Zahvaljujući starim gramofonskim zapisima s početka 20. veka, Zahvaljujući starim gramofonskim pločama s početka 20. veka, on je jedini izdanak tog nestalog muzičkog sveta kojeg i danas možemo čuti dok kroz šum igle, peva "Ave Mariju", stvarajući neobičan, eteričan ton koji lebdi između dečačke čistote i snage zrelog čoveka.
U muzičkoj istoriji ostao je zabeležen kao "poslednji kastrat", što ne označava kraj same medicinske prakse, već zatvara viševekovnu epohu specifičnog crkvenog i operskog pevanja u Evropi.
Zašto je Moreski kastriran?
Rođen 1858. godine nadomak Rima, Moreski je još kao dete privukao pažnju izuzetnim muzičkim darom, što ga je već u ranoj mladosti dovelo do mesta prvog soprana Lateranskog hora, a potom i prestižnog statusa soliste u Sikstinskoj kapeli.
Međutim, iza njegove blistave karijere ostala je nedorečena lična drama o tome kako je došlo do samog zahvata. Pojedini istoričari navode da je posredi bila operacija preponske kile, koju je tadašnja medicina često tretirala na taj način. Ipak, pravi motivi porodice i okolnosti u kojima mu je glas sačuvan nikada nisu u potpunosti rasvetljeni.
Stravična praksa
Cilj ove prakse bio je da se pre puberteta spreči mutiranje i zadrži visoki vokalni registar, dok bi telo odrastanjem dobilo plućni kapacitet i snagu nedostižnu za običan dečji glas. Ipak, iza mita o "anđeoskom pojanju" krila se opasna i bolna procedura u eri pre savremene medicine, koju mnoga deca nisu ni preživela.
Iza uglađenog izraza "muški sopran" krila se surova praksa. U vekovima pre savremenih antiseptika i anestezije, uklanjanje testisa dečacima nosilo je rizik od sepse, krvarenja i smrti, dok je ublažavanje bolova bilo svedeno na alkohol i opijum. Manjak testosterona trajno je menjao telo: od atipičnih proporcija skeleta i rasta kostiju, do potpunog izostanka sekundarnih polnih odlika.
Crkva nametnula opasnu praksu
Potražnju za ovakvim profilom nametnuo je crkveni sistem, u kom ženama nije bilo dozvoljeno da pevaju u horovima, a dečji glasovi su mutiranjem prebrzo gubili visoke registre. Kastrati su crkvi pružali zrele pevače sa rasponom soprana, a opera im je kasnije donela nezapamćenu slavu i basnoslovne honorare.
Moreski je, međutim, rođen u vreme kada je taj svet već nestajao sa operskih scena. Njegov domen postale su rimske bazilike; 1883. godine postao je član Papske kapele, gde je zbog izuzetnog dara prozvan "Anđelom Rima". Pevao je za crkvene velikodostojnike i kraljevsku porodicu, ali ga status zvezde nije štedeo predrasuda i uvreda na račun tela.
Uprkos predrasudama, njegov privatni život srušio je mit o potpunoj izolovanosti - bio je oženjen Gvendalinom Rinaldi, a nakon njenog odlaska samostalno je podigao usvojenog sina Đulija, koji je do kraja života negovao sećanje na Alesandra kao oca.
Zabranjena tradicija
Kraj ove tradicije zapečatio je papa Pije X dekretom iz 1903. godine, kojim je zvanično naloženo da visoke deonice u crkvenom pojanju preuzmu dečaci. Upravo na tom istorijskom prelazu, 1902. i 1904. godine, nastali su jedini Moreskijevi snimci. Iako primitivna tehnika i pevački stil tog doba današnjem uhu mogu delovati neobično, ti zapisi ostaju jedinstven dokument o čoveku koji je zatvorio viševekovnu muzičku epohu pre nego što je preminuo u Rimu 1922. godine.
Bonus video: