Nadimanje, bolovi u trbuhu, promena u varenju ili učestali problemi sa crevima često se doživljavaju kao prolazna neprijatnost, posledica stresa ili „teške hrane“. Ipak, stručnjaci upozoravaju da digestivni simptomi koje uporno ignorišemo mogu biti prvi signal ozbiljnijih poremećaja zdravlja.
Povodom Svetskog dana digestivnog zdravlja, o problemima koji danas pogađaju sve veći broj ljudi, ali i o tome zašto pacijenti predugo odlažu pregled, govorile su dr sci. med. Jelena Đorđević i dr sci. med. Olga Mandić, lekari specijalisti interne medicine i subspecijalisti gastroenterohepatologije iz MediGroup sistema.
Kako objašnjava dr Jelena Đorđević, hronična dijareja nije samo „loš period“ varenja, već stanje koje traje najmanje šest nedelja i zahteva pregled gastroenterologa. Promene u učestalosti pražnjenja creva ili konzistenciji stolice, bilo da je reč o vodenastim ili kašastim stolicama, ne bi trebalo zanemarivati, jer mogu ukazivati i na funkcionalne i na organske bolesti digestivnog trakta.
“Problemi poput nadimanja i tupih bolova u trbuhu danas su među najčešćim razlozima dolaska kod gastroenterologa. Savremeni način ishrane ima veliki uticaj na ove tegobe, posebno povećan unos fermentabilnih ugljenih hidrata koji dovode do poremećaja crevne flore i stvaranja gasova, što izaziva osećaj nadutosti i nelagode”, ističe dr Đorđević.
Iako mnogi svoje tegobe olako pripisuju „osetljivom stomaku“, dr Đorđević naglašava da takva dijagnoza zapravo ne postoji u medicini. Upravo zbog toga simptome digestivnog trakta ne treba ignorisati niti ih samostalno tumačiti, već se obratiti lekaru koji će proceniti da li su potrebne dodatne analize i pregled gastroenterologa.
“Posebno je važno razlikovati sindrom nervoznih creva (IBS) od ozbiljnijih inflamatornih bolesti poput Kronove bolesti ili ulceroznog kolitisa. Dok IBS spada u funkcionalne poremećaje digestivnog sistema, inflamatorne bolesti creva imaju jasne upalne promene koje se mogu potvrditi analizama i pregledima. Za IBS su najčešće karakteristični bolovi i nelagoda u trbuhu, uz promene u ritmu pražnjenja creva koje mogu varirati od proliva do zatvora. Za razliku od ozbiljnijih inflamatornih bolesti creva, pacijenti sa IBS-om uglavnom nemaju povišenu temperaturu, anemiju, izražen gubitak telesne težine niti prisustvo krvi u stolici”, dodaje dr Đorđević.
Sa druge strane, postoje simptomi koji mogu ukazivati na ozbiljnije poremećaje digestivnog sistema i zahtevaju pregled lekara bez odlaganja. Među njima su krv u stolici, nagli gubitak telesne težine, uporne promene u pražnjenju creva, temperatura nejasnog uzroka, ali i pojava izraženih bolova ili tumorske promene u predelu trbuha.
Dr sci. med. Olga Mandić ističe da pacijenti sa inflamatornim bolestima creva često godinama žive sa simptomima pre postavljanja dijagnoze. Kronova bolest se, prema njenim rečima, neretko otkriva tek nakon više meseci ili godina, jer u početku može podsećati na funkcionalne poremećaje poput IBS-a. Posebno zabrinjava to što inflamatorne bolesti creva više nisu problem starije populacije, već najčešće pogađaju mlade između 15. i 30. godine života, dok značajan broj pacijenata oboleva još pre punoletstva.
“Kada se pojave digestivne tegobe, mnogi prvo pokušavaju da problem reše samostalno, najčešće izbacivanjem određenih namirnica iz ishrane. Međutim, ekstremne eliminacione dijete bez postavljene dijagnoze mogu više štetiti nego pomoći. Izbacivanje glutena pre testiranja može otežati otkrivanje celijakije, dok dugotrajno izbegavanje laktoze ili vlakana može narušiti crevni mikrobiom i dodatno pogoršati stanje”, ističe dr Mandić.
Dijagnostika digestivnih oboljenja danas je značajno unapređena i podrazumeva više uzastopnih koraka koji omogućavaju preciznije otkrivanje promena.
„Proces dijagnostike danas je znatno komforniji nego ranije i započinje razgovorom sa pacijentom, laboratorijskim analizama i ultrazvučnim pregledom, dok gastroskopija i kolonoskopija omogućavaju detaljan uvid u stanje digestivnog trakta. Iako se ove procedure danas obavljaju u kratkotrajnoj sedaciji i bez bola, veliki broj pacijenata i dalje oseća strah od pregleda, ali i nelagodnost da otvoreno govori o simptomima, zbog čega često prekasno odlaze kod lekara“, naglašava dr Mandić.
Ona posebno ističe važnost veze između mentalnog zdravlja i digestivnog sistema, naglašavajući da hronični stres i anksioznost mogu direktno uticati na rad creva, pojačati bolove i dodatno pogoršati simptome. Strah od nadimanja, hitnog odlaska u toalet ili drugih neprijatnosti kod mnogih pacijenata vremenom dovodi do izbegavanja druženja, putovanja i svakodnevnih aktivnosti, što značajno narušava kvalitet života.
Upravo zato, redovni pregledi i rana dijagnostika imaju ključnu ulogu u prevenciji i uspešnijem lečenju bolesti digestivnog sistema. Kako poručuju doktorke iz MediGroup sistema, čekanje da simptomi postanu ozbiljni često otežava lečenje, zbog čega su rana dijagnostika i redovne kontrole ključne za očuvanje zdravlja digestivnog sistema.
