- Kod Negotina je otkriveno privatno rimsko kupatilo u kuli carske rezidencije Vrelo-Šarkamen, bez poznate direktne paralele u Rimskom carstvu.
- Pronađeni su tri bazena, parno kupatilo, ložište i izuzetno očuvan hipokaust, što otkriva naprednu rimsku tehnologiju grejanja.
- Istraživače i dalje zbunjuje kako se ulazilo u kupatilo i kako su bili povezani pojedini delovi kompleksa.
Arheolozi koji istražuju carski kompleks Vrelo-Šarkamen kod Negotina otkrili su privatno rimsko kupatilo izgrađeno u najnižem delu monumentalne kule palate. Prema navodima istraživačkog tima, ovakav položaj i arhitektonsko rešenje zasad nemaju poznatu direktnu paralelu u nekadašnjem Rimskom carstvu.
Kružno kupatilo nalazilo se u jugozapadnoj ugaonoj kuli utvrđene rezidencije koja se povezuje sa rimskim carem Maksiminom Dajom, jednim od vladara iz perioda tetrarhije početkom četvrtog veka.
Tokom iskopavanja pronađene su tri kade ili bazena, parno kupatilo, ložište, izuzetno očuvan sistem podnog grejanja, kao i mesto na kojem se nekada nalazio bakarni kazan za zagrevanje vode.
Istraživanja su sproveli Arheološki institut i Muzej Krajine, uz podršku Ministarstva kulture Srbije. Radovima rukovode dr Marija Jović iz Arheološkog instituta i Gordan Janjić iz Muzeja Krajine.
Kupatilo smešteno ispod kupole sa šest prozora
Posebno iznenađenje predstavlja činjenica da kupatilo nije bilo smešteno u posebnom krilu palate, već unutar monumentalne ugaone kule. Prostor je imao kružnu osnovu i nalazio se ispod kupole sa šest prozorskih otvora.
Stručnjaci ocenjuju da je izgradnja takve kupole predstavljala zahtevan arhitektonski i inženjerski poduhvat. Raspored prostorija pokazuje da graditelji nisu vodili računa samo o funkcionalnosti kupatila, već i o osvetljenju, kretanju i ugođaju njegovih korisnika.
Kompleks je bio podeljen na dva dela. U jednom se nalazila tehnička infrastruktura potrebna za zagrevanje prostorija i vode, dok je drugi bio namenjen kupanju, odmoru i razonodi stanovnika palate.
Sačuvan sistem podnog grejanja
U tehničkom delu nalazilo se ložište iz kojeg je topao vazduh cirkulisao ispod podignutih podova. Podovi su bili oslonjeni na kružne stubiće, što je omogućavalo zagrevanje prostorija odozdo.
Ovaj sistem, poznat kao hipokaust, na Šarkamenu je sačuvan u izuzetno dobrom stanju. Zahvaljujući tome, arheolozi mogu da rekonstruišu način na koji je toplota prolazila kroz građevinu i kako je funkcionisalo čitavo kupatilo.
Otkriveno je i postolje na kojem se nalazio bakarni kazan za zagrevanje vode. Sam kazan nije pronađen, što ne iznenađuje istraživače jer je bakar bio dragocen materijal koji se često odnosio i ponovo koristio nakon napuštanja rimskih građevina.
Posluga koja je održavala vatru i sistem grejanja ulazila je kroz poseban zapadni prolaz. Tako je bila odvojena od stanovnika palate koji su koristili prostorije za kupanje, što ukazuje na pažljivo organizovan život u carskoj rezidenciji.
Carska rezidencija, a ne običan rimski grad
Vrelo–Šarkamen jedan je od najznačajnijih kasnoantičkih lokaliteta u Srbiji. Reč je o utvrđenoj carskoj rezidenciji izgrađenoj početkom četvrtog veka, a ne o klasičnom rimskom gradu sa ulicama, trgovima i trgovačkim četvrtima.
Kompleks je obuhvatao monumentalnu palatu i carski mauzolej. Pre tri decenije u mauzoleju je pronađena zbirka zlatnog nakita, koja je potvrdila izuzetno visok položaj ljudi povezanih sa ovim mestom.
Novo kupatilo sada otkriva drugačiju stranu života rimske elite. Umesto skupocenih predmeta, o njenom bogatstvu svedoče složen sistem grejanja, više bazena, parno kupatilo, kupola i posebno uređeni prolazi za stanovnike palate i poslugu.
Jedno pitanje arheolozi još nisu rešili
Uprkos očuvanosti kupatila, stručnjaci još nisu utvrdili kako su stanovnici palate ulazili u njega. Na istočnoj strani pronađen je ulaz povezan sa popločanim hodnikom rezidencije, ali razlika u visini podova palate i kupatila zasad nije objašnjena, preneo je portal Arkeonews.
Otvorena su i pitanja o nameni pojedinih prostorija i vezi monumentalnog zapadnog prilaza sa tehničkim delom kule.
Zbog toga otkriće nije donelo konačan odgovor o izgledu palate, već je otvorilo novu fazu istraživanja. Tri decenije nakon pronalaska carskog zlata, Šarkamen je arheolozima otkrio još jednu tajnu - jedinstveno privatno kupatilo koje je spojilo luksuz, naprednu rimsku tehnologiju i neobično arhitektonsko rešenje.
BONUS VIDEO:
