- Srpska pravoslavna crkva 31. oktobra obeležava Svetog Luku, odnosno Lučindan, praznik posvećen apostolu i jevanđelisti, zaštitniku lekara i ikonopisaca.
- Istog dana u mnogim zemljama slavi se Noć veštica, čiji su koreni u keltskom Samhainu i zapadnoj tradiciji Svih svetih.
- Halloween je danas uglavnom maskenbal i zabava, dok Lučindan ostaje važna krsna slava u Srbiji.
Srpska pravoslavna crkva 31. oktobra obeležava Svetog apostola i jevanđelistu Luku, poznatog i kao Lučindan, dok se u brojnim zemljama širom sveta istog datuma proslavlja Noć veštica, odnosno Halloween. Iako padaju istog dana, ova dva praznika imaju različito istorijsko poreklo, versko značenje i običaje.
Sveti apostol i jevanđelista Luka jedan je od četvorice autora jevanđelja u Novom zavetu. Prema hrišćanskom predanju, rođen je u Antiohiji, bio je lekar i saradnik apostola Pavla, sa kojim je putovao i širio hrišćanstvo. Osim Jevanđelja koje nosi njegovo ime, pripisuje mu se i autorstvo Dela apostolskih, knjige Novog zaveta koja opisuje događaje u prvim godinama hrišćanske crkve.
U pravoslavnoj tradiciji Sveti Luka poštuje se i kao zaštitnik lekara i ikonopisaca. Prema crkvenom predanju, bavio se slikarstvom i naslikao prve ikone Presvete Bogorodice, kao i ikone apostola Petra i Pavla. Zbog toga se smatra jednim od začetnika hrišćanskog ikonopisa.
Praznik Svetog Luke u narodu je poznat kao Lučindan i jedna je od čestih krsnih slava u Srbiji. Porodice koje ga slave obeležavaju ga u skladu sa pravoslavnim običajima, uz slavski kolač, žito i sveću. Kao i kod drugih krsnih slava, centralno mesto zauzimaju molitva, sećanje na svetitelja i okupljanje porodice i prijatelja.
Za razliku od Lučindana, Noć veštica, odnosno Halloween, praznik je koji se obeležava 31. oktobra, prvenstveno u zemljama zapadne tradicije, ali je tokom vremena postao rasprostranjen i u drugim delovima sveta.
Njegovo ime potiče od izraza "All Hallows' Eve", što znači veče uoči Svih svetih, hrišćanskog praznika koji se u zapadnoj crkvenoj tradiciji obeležava 1. novembra. Istorijski koreni Halloweena povezuju se i sa drevnim keltskim praznikom Samhain, kojim je obeležavan kraj žetve i početak zime. U okviru tog praznika postojala su verovanja povezana sa duhovima umrlih i granicom između sveta živih i mrtvih.
Tokom srednjeg veka, pojedini običaji povezani sa Samhainom postepeno su se preplitali sa hrišćanskim obeležavanjem Svih svetih i Dušnog dana, koji se u zapadnoj tradiciji slavi 2. novembra. Ipak, istoričari ukazuju na to da se savremeni Halloween ne može svesti na jedan izvor, već je rezultat razvoja i spajanja različitih verskih i narodnih običaja tokom više vekova.
Danas se Noć veštica najčešće obeležava maskiranjem u različite likove, ukrašavanjem kuća i javnih prostora, rezbarenjem bundeva i organizovanjem tematskih zabava. Posebno je rasprostranjen običaj poznat kao "trick-or-treat", tokom kojeg deca, obučena u kostime, obilaze komšijske kuće i traže slatkiše.
Ovaj praznik posebno je popularan u Sjedinjenim Američkim Državama, Kanadi, Irskoj i Velikoj Britaniji, a zahvaljujući popularnoj kulturi, filmovima, televiziji i društvenim mrežama, njegovo obeležavanje proširilo se i na druge zemlje.
U Srbiji se Halloween obeležava uglavnom kroz tematske zabave, maskenbale i komercijalne sadržaje, naročito u većim gradovima. Za razliku od Lučindana, nema status tradicionalnog pravoslavnog praznika niti zauzima značajno mesto u domaćoj verskoj tradiciji.
Iako se Sveti Luka i Noć veštica obeležavaju istog datuma, njihovo poklapanje rezultat je različitih kalendarskih i istorijskih tradicija. Lučindan je pravoslavni praznik posvećen hrišćanskom svetitelju, dok je Halloween nastao kroz preplitanje starijih narodnih običaja i zapadne hrišćanske tradicije, a danas se u velikom delu sveta obeležava prvenstveno kao kulturni i zabavni događaj.
BONUS VIDEO: