U regionu je obeležena 13. godišnjica od operacije hrvatske vojske "Bljesak". U Srbiji i Republici Srpskoj održani su parastosi žrtvama zločina hrvatskih snaga u zapadnoj Slavoniji, kada je za samo 36 sati ubijeno više od 280, a u egzodus naterano oko 15.000 Srba.
U Hrvatskoj i ove godine - svečanosti i poruke da je reč o velikoj i sjajno izvedenoj "akciji oslobođenja".
U crkvi Svetog Marka u Beogradu parastos žrtvama služio je vikarni episkop patrijarha Pavla Atanasije hvostanski, uz sasluženje sveštenstva crkve Svetog Marka.
U crkvi Presvete Bogoradice u Gradiški u četvrtak sveštenstvo Srpske pravoslavne crkve služilo je parastos kome su prisustvovali preživeli Srbi i članovi porodica ubijenih.
Posle parastosa sa mosta na Savi spušteni su u reku venci i cveće u znak sećanja na sve srpske žrtve u akciji "Bljesak".
Ovom činu prisustvovao je i premijer RS Milorad Dodik, kao i predstavnici udruženja izbeglih Srba sa područja bivše Republike Srpske Krajine, boračkih i drugih organizacija.
Govoreći o značaju ovog datuma, premijer RS je kazao da je veoma važno da se obeleži 1. maj kao datum kada su u hrvatskoj vojnoj akciji stradali Srbi iz zapadne Slavonije i da se naglasi da, ni posle 13 godina, niko ko je ubijao te nevine ljude nije priveden pravdi.
"To je ostalo izvan rada zakonodavnih pravosudnih organa i u Hrvatskoj i BiH i to je nepravda koja više boli od činjenice da se počinioci zločina ne privode pravdi", rekao je Dodik.
Prema podacima nevladine organizacije "Veritas", u "Bljesku" je ubijeno ili nestalo 283 Srba, među kojima 57 žena i devetoro dece.
Hrvati su pokupili i pokopali 168 ubijenih Srba, najviše pod oznakom "nepoznat", a oni ni do danas nisu ekshumirani i identifikovani.
Pokušaj ekshumacije na nekoliko obeleženih lokacija novembra prošle godine nije uspeo - u Cagama nije pronađena grobnica, a u Okučanima i Vrbovljanima ispod krstova s oznakama NN nisu pronađeni posmrtni ostaci, pa se postavlja pitanje gde su nestale srpske žrtve, kada se zna da je bilo zatiranja tragova ovog zločina.
Hvatske vojne i policijske snage izvršile su napad na zapadnu Slavoniju 1. i 2. maja 1995. godine kada je ova srpska oblast bila zona pod zaštitom UN (sektor "Zapad").
Prema srpskim podacima, hrvatske snage su bile brojnije od stanovnika zapadne Slavonije u to vreme, odnosno više od 16.000 pripadnika oružanih snaga Hrvatske krenulo je na manje od 4.000 pripadnika Vojske RSK.
Napad je počeo 1. maja u pet časova ujutro iz više pravaca, a stanovništvo je zatečeno na spavanju.
Iznenadnim udarom presečeni su gradovi Pakrac i Okučani s okolinom, a u okruženju hrvatskih snaga našlo se 6.000 Srba.
Umesto da spreče napad, zaštitne snage UN, na vreme upozorene od hrvatskih generala, povukle su se na bezbedna mesta.
Srbi zapadne Slavonije krenuli su u egzodus put Republike Srpske.
Najviše srpskih civila i vojnika poginulo je ili ranjeno u izbegličkim kolonama na putu Nova Varoš-Gradiška, a ubijani su bombama iz hrvatskih aviona, maljutkama iz helikoptera, topovskim granatama i snajperima.
Operacija "Bljesak" bila je unapred planirana, trajala je manje od 60 sati i predstavlja završnicu etničkog čišćenja oko 30.000 Srba iz zapadne Slavonije, naveo je u izjavi Tanjugu predsednik Dokumentaciono-informativnog centra "Veritas" Savo Štrbac naglasivši da za zločine počinjene nad Srbima još niko nije odgovarao.
"Hrvatski generali Stipetić, Agotić, Džanko, Mareković, Kruljac i brigadir Galješević, koji su po nalogu Tuđmana, Šuška i Bobetka isplanirali i izveli akciju pod zvučnim nazivom 'Bljesak', još su na slobodi, ovenčani slavom hrvatskih nacionalnih heroja", kazao je on.
Štrbac je podsetio da je bila podneta jedna krivična prijava i to protiv generala Mladena Kruljca, u to vreme komandanta Treće gardijske brigade hrvatske vojske, i vojnika Tomislava Abramovića, koji je po naređenju Kruljca hicom iz snajpera ubio srpskog civila Miroslava Vučkovića iz Okučana.
U junu 2006. godine je hrvatsko tužilaštvo i tu jedinu prijavu odbacilo uz obrazloženje da se radilo "o uobičajenom vojnom postupanju u borbenom delovanju u ratnim operacijama", ispričao je Štrbac, dodavši "da apsurd bude veći, predsednik Hrvatske i komandant njenih oružanih snaga Stjepan Mesić je u martu 2007. generala Kruljca imenovao za komandanta Hrvatske kopnene vojske".
Nažalost, ni haško tužilaštvo se nije intenzivno bavilo zločinima počinjenim nad Srbima u ovoj akciji, mada mu je "Veritas" dostavio sav dokazni materijal, istakao je Štrbac.
Zbog ratnih zločina u akciji "Bljesak" Haški sud je pripremao optužnicu protiv tadašnjeg predsednika Hrvatske Franje Tuđmana, koji je umro 1999.
Istraga je tokom 2001. vođena i protiv načelnika Glavnog štaba Hrvatske vojske, generala Petra Stipetića, koji je oslobođen sumnje.
Nevladine organizacije, kao što je Hrvatski helsinški odbor, ističu da je u akciji i posle nje pobijeno stotinjak srpskih civila, da se nekoliko stotina vodi kao nestalo i da je "Bljesak" potpuno promenio etničku strukturu tih krajeva u odnosu na 1991, jer su u kuće izbeglih Srba u velikom broju došli doseljenici iz BiH i s Kosova.
U opštini Okučani, koja je pre rata bila skoro usključivo naseljena Srbima, oni sada čine manjinu.
U akciji je poginulo 42 mrtva i ranjeno 162 hrvatska vojnika.
U Hrvatskoj i ove godine - svečanosti i poruke da je reč o velikoj i sjajno izvedenoj "akciji oslobođenja".
U crkvi Svetog Marka u Beogradu parastos žrtvama služio je vikarni episkop patrijarha Pavla Atanasije hvostanski, uz sasluženje sveštenstva crkve Svetog Marka.
U crkvi Presvete Bogoradice u Gradiški u četvrtak sveštenstvo Srpske pravoslavne crkve služilo je parastos kome su prisustvovali preživeli Srbi i članovi porodica ubijenih.
Posle parastosa sa mosta na Savi spušteni su u reku venci i cveće u znak sećanja na sve srpske žrtve u akciji "Bljesak".
Ovom činu prisustvovao je i premijer RS Milorad Dodik, kao i predstavnici udruženja izbeglih Srba sa područja bivše Republike Srpske Krajine, boračkih i drugih organizacija.
Govoreći o značaju ovog datuma, premijer RS je kazao da je veoma važno da se obeleži 1. maj kao datum kada su u hrvatskoj vojnoj akciji stradali Srbi iz zapadne Slavonije i da se naglasi da, ni posle 13 godina, niko ko je ubijao te nevine ljude nije priveden pravdi.
"To je ostalo izvan rada zakonodavnih pravosudnih organa i u Hrvatskoj i BiH i to je nepravda koja više boli od činjenice da se počinioci zločina ne privode pravdi", rekao je Dodik.
Prema podacima nevladine organizacije "Veritas", u "Bljesku" je ubijeno ili nestalo 283 Srba, među kojima 57 žena i devetoro dece.
Hrvati su pokupili i pokopali 168 ubijenih Srba, najviše pod oznakom "nepoznat", a oni ni do danas nisu ekshumirani i identifikovani.
Pokušaj ekshumacije na nekoliko obeleženih lokacija novembra prošle godine nije uspeo - u Cagama nije pronađena grobnica, a u Okučanima i Vrbovljanima ispod krstova s oznakama NN nisu pronađeni posmrtni ostaci, pa se postavlja pitanje gde su nestale srpske žrtve, kada se zna da je bilo zatiranja tragova ovog zločina.
Hvatske vojne i policijske snage izvršile su napad na zapadnu Slavoniju 1. i 2. maja 1995. godine kada je ova srpska oblast bila zona pod zaštitom UN (sektor "Zapad").
Prema srpskim podacima, hrvatske snage su bile brojnije od stanovnika zapadne Slavonije u to vreme, odnosno više od 16.000 pripadnika oružanih snaga Hrvatske krenulo je na manje od 4.000 pripadnika Vojske RSK.
Napad je počeo 1. maja u pet časova ujutro iz više pravaca, a stanovništvo je zatečeno na spavanju.
Iznenadnim udarom presečeni su gradovi Pakrac i Okučani s okolinom, a u okruženju hrvatskih snaga našlo se 6.000 Srba.
Umesto da spreče napad, zaštitne snage UN, na vreme upozorene od hrvatskih generala, povukle su se na bezbedna mesta.
Srbi zapadne Slavonije krenuli su u egzodus put Republike Srpske.
Najviše srpskih civila i vojnika poginulo je ili ranjeno u izbegličkim kolonama na putu Nova Varoš-Gradiška, a ubijani su bombama iz hrvatskih aviona, maljutkama iz helikoptera, topovskim granatama i snajperima.
Operacija "Bljesak" bila je unapred planirana, trajala je manje od 60 sati i predstavlja završnicu etničkog čišćenja oko 30.000 Srba iz zapadne Slavonije, naveo je u izjavi Tanjugu predsednik Dokumentaciono-informativnog centra "Veritas" Savo Štrbac naglasivši da za zločine počinjene nad Srbima još niko nije odgovarao.
"Hrvatski generali Stipetić, Agotić, Džanko, Mareković, Kruljac i brigadir Galješević, koji su po nalogu Tuđmana, Šuška i Bobetka isplanirali i izveli akciju pod zvučnim nazivom 'Bljesak', još su na slobodi, ovenčani slavom hrvatskih nacionalnih heroja", kazao je on.
Štrbac je podsetio da je bila podneta jedna krivična prijava i to protiv generala Mladena Kruljca, u to vreme komandanta Treće gardijske brigade hrvatske vojske, i vojnika Tomislava Abramovića, koji je po naređenju Kruljca hicom iz snajpera ubio srpskog civila Miroslava Vučkovića iz Okučana.
U junu 2006. godine je hrvatsko tužilaštvo i tu jedinu prijavu odbacilo uz obrazloženje da se radilo "o uobičajenom vojnom postupanju u borbenom delovanju u ratnim operacijama", ispričao je Štrbac, dodavši "da apsurd bude veći, predsednik Hrvatske i komandant njenih oružanih snaga Stjepan Mesić je u martu 2007. generala Kruljca imenovao za komandanta Hrvatske kopnene vojske".
Nažalost, ni haško tužilaštvo se nije intenzivno bavilo zločinima počinjenim nad Srbima u ovoj akciji, mada mu je "Veritas" dostavio sav dokazni materijal, istakao je Štrbac.
Zbog ratnih zločina u akciji "Bljesak" Haški sud je pripremao optužnicu protiv tadašnjeg predsednika Hrvatske Franje Tuđmana, koji je umro 1999.
Istraga je tokom 2001. vođena i protiv načelnika Glavnog štaba Hrvatske vojske, generala Petra Stipetića, koji je oslobođen sumnje.
Nevladine organizacije, kao što je Hrvatski helsinški odbor, ističu da je u akciji i posle nje pobijeno stotinjak srpskih civila, da se nekoliko stotina vodi kao nestalo i da je "Bljesak" potpuno promenio etničku strukturu tih krajeva u odnosu na 1991, jer su u kuće izbeglih Srba u velikom broju došli doseljenici iz BiH i s Kosova.
U opštini Okučani, koja je pre rata bila skoro usključivo naseljena Srbima, oni sada čine manjinu.
U akciji je poginulo 42 mrtva i ranjeno 162 hrvatska vojnika.
Hrvatska: "Velika i sjajno izvedena akcija"
Hrvatski premijer Ivo Sanader izjavio je da je akcija hrvatske vojske i policije "Bljesak" 1995. godine bila "velika i sjajno izvedena akcija oslobođenja zapadne Slavonije na koju sećanje ne bledi".
Na svečanosti obeležavanja 13. godišnjice te akcije u Okučanima, Sanader je naglasio da Hrvatska mora biti večno zahvalna i da ima trajnu obavezu da brine o "svojim braniteljima bez kojih ne bi bilo današnje Hrvatske".
On je dodao da je ovaj dan prilika da se oda dužna pošta za 42 poginula i 162 ranjena pripadnika Hrvatske vojske i MUP-a koji su učestvovali u akciji pokrenutoj 1. maja 1995. godine.
"S ponosom se sećamo branitelja, dugujemo im zahvalnost za izgradnju Hrvatske, dostojne ideala za koje su položili svoje živote", rekao je Sanader.
Predsednik Sabora Luka Bebić istakao je da je "akcija 'Bljesak' svojom svetlošću obasjala celu Hrvatsku i podstakla ostale oslobodilačke akcije poput 'Ouje'". On je zahvalio svim poginulim i ranjenim pripadnicima hrvatskih snaga.
Predsednik Hrvatske Stjepan Mesić rekao je da je akcija "Bljesak" bila "izvrsno pripremljena i sprovedena akcija iz koje je posle proizašla akcija 'Oluja' (u avgustu 1995.godine) i oslobođenje ostalih okupiranih delova Hrvatske".
"Sve te akcije, uz diplomatsku aktivnost, omogućile su da zemlja, koja je bila korisnik međunarodne pomoći tokom rata, danas, 13 godina kasnije, postane jedna od najaktivnijih članica UN u međunarodnim mirovnim misijama", rekao je Mesić.
On je podsetio da Hrvatsku danas očekuje ulazak u NATO i da je taj proces uticao i na transformaciju i modernizaciju hrvatskih oružanih snaga.
"Ulazak u NATO jedan je od koraka koje Hrvatska preduzima na putu razvoja i jačanja vlastite bezbednosti, saradnje sa zemljama regiona, te u pronalaženju odgovora na nove izazove i pretnje bezbednosti na početku 21. veka na području Evrope, ali i u njenom susedstvu", rekao je hrvatski predsednik.
Uz najviši politički vrh, ovogodišnjem obeležavanju godišnjice "Bljeksa" učestvovali su i predstavnici vojnog vrha, brojna udruženja ratnih veterana i vojnih invalida, udruženja nastradalih iz Domovinskog rata i veliki broj građana, a u okučanskoj Crkvi svetog Vida požeški biskup Antun Škvorčević služio je misu zadušnicu za poginule učesnike rata.
(agencije/MONDO)
Na svečanosti obeležavanja 13. godišnjice te akcije u Okučanima, Sanader je naglasio da Hrvatska mora biti večno zahvalna i da ima trajnu obavezu da brine o "svojim braniteljima bez kojih ne bi bilo današnje Hrvatske".
On je dodao da je ovaj dan prilika da se oda dužna pošta za 42 poginula i 162 ranjena pripadnika Hrvatske vojske i MUP-a koji su učestvovali u akciji pokrenutoj 1. maja 1995. godine.
"S ponosom se sećamo branitelja, dugujemo im zahvalnost za izgradnju Hrvatske, dostojne ideala za koje su položili svoje živote", rekao je Sanader.
Predsednik Sabora Luka Bebić istakao je da je "akcija 'Bljesak' svojom svetlošću obasjala celu Hrvatsku i podstakla ostale oslobodilačke akcije poput 'Ouje'". On je zahvalio svim poginulim i ranjenim pripadnicima hrvatskih snaga.
Predsednik Hrvatske Stjepan Mesić rekao je da je akcija "Bljesak" bila "izvrsno pripremljena i sprovedena akcija iz koje je posle proizašla akcija 'Oluja' (u avgustu 1995.godine) i oslobođenje ostalih okupiranih delova Hrvatske".
"Sve te akcije, uz diplomatsku aktivnost, omogućile su da zemlja, koja je bila korisnik međunarodne pomoći tokom rata, danas, 13 godina kasnije, postane jedna od najaktivnijih članica UN u međunarodnim mirovnim misijama", rekao je Mesić.
On je podsetio da Hrvatsku danas očekuje ulazak u NATO i da je taj proces uticao i na transformaciju i modernizaciju hrvatskih oružanih snaga.
"Ulazak u NATO jedan je od koraka koje Hrvatska preduzima na putu razvoja i jačanja vlastite bezbednosti, saradnje sa zemljama regiona, te u pronalaženju odgovora na nove izazove i pretnje bezbednosti na početku 21. veka na području Evrope, ali i u njenom susedstvu", rekao je hrvatski predsednik.
Uz najviši politički vrh, ovogodišnjem obeležavanju godišnjice "Bljeksa" učestvovali su i predstavnici vojnog vrha, brojna udruženja ratnih veterana i vojnih invalida, udruženja nastradalih iz Domovinskog rata i veliki broj građana, a u okučanskoj Crkvi svetog Vida požeški biskup Antun Škvorčević služio je misu zadušnicu za poginule učesnike rata.
(agencije/MONDO)
Pridruži se MONDO zajednici.
