Ono što je počelo kao mala grupa napuštenih krava pretvorilo se u višedecenijski prirodni eksperiment. Najnovija DNK analiza pokazala je da su naučnici možda pogrešno razumeli način na koji su se ove životinje prilagodile jednom od najizolovanijih mesta na planeti.
Pet goveda napuštenih na ostrvu Amsterdam 1871. godine formiralo je divlje krdo koje je više od jednog veka prkosilo izumiranju. Kada su naučnici analizirali sačuvani DNK životinja, otkrili su da je njihova genetska istorija mnogo složenija nego što se ranije pretpostavljalo.
Istraživanje, objavljeno u maju 2026. u časopisu Molecular Biology and Evolution, predvodio je genetičar Mathieu Gautier sa saradnicima iz INRAE-a i Univerziteta u Liježu. Tim je analizirao uzorke uzete 1992. i 2006. godine, sekvencirajući osam celih genoma i određujući genotip za još deset životinja.
Rezultati su pokazali dva jasna genetska porekla. Oko tri četvrtine genetske osnove poticalo je od evropskih taurinskih rasa, naročito sličnih džerzej govedu, dok je preostala četvrtina bila povezana sa zebu govedom, karakterističnim za toplije krajeve i srodnim populacijama sa Madagaskara i Majota.
Takvo mešovito poreklo moglo je da im obezbedi veću genetsku raznovrsnost od samog početka, uprkos tome što su osnivačku grupu činile samo tri krave i dva bika. Evropsko poreklo moglo je da ih pripremi za hladne, vlažne i vetrovite uslove ostrva, dok su geni zebu goveda mogli doprineti dodatnoj otpornosti.
Nisu postale manje zbog života na ostrvu?
Novi rezultati dovode u pitanje raniju studiju iz 2017. godine, prema kojoj su goveda prošla kroz brz proces "ostrvske patuljastosti" i za nešto više od jednog veka smanjila telesnu veličinu na oko tri četvrtine prvobitne.
Nova genetička analiza nije pronašla jasan signal selekcije koja bi bila usmerena na smanjenje telesne veličine. Umesto toga, podaci ukazuju da su osnivači možda od početka bili relativno mali, piše naučni časopis "Molecular Biology and Evolution".
Krdo je do 1952. godine naraslo na oko 2.000 životinja, a sličnu brojnost dostiglo je ponovo 1988. godine, nakon pada izazvanog bolešću.
Iako je početak sa samo pet životinja značio intenzivno parenje između srodnika, naučnici nisu pronašli očekivane dokaze genetskog kolapsa. Brzo povećanje brojnosti verovatno je pomoglo da se ograniči gubitak genetske raznovrsnosti.
Krdo je na kraju uklonjeno
Do kraja osamdesetih godina zaštitari prirode našli su se pred dilemom: sačuvati neobično divlje krdo ili zaštititi jedinstveni ekosistem ostrva. Goveda su predstavljala pretnju autohtonim vrstama, uključujući amsterdamskog albatrosa i retko drvo Phylica arborea.
Ograda je postavljena 1987. godine, a više od 1.000 goveda uklonjeno je sa južnog dela ostrva tokom naredne dve godine. Poslednje životinje ubijene su 2010. godine u okviru programa obnove prirode.
Genetička studija bila je moguća zahvaljujući uzorcima DNK 18 goveda prikupljenim godinama pre konačnog nestanka krda. Zahvaljujući savremenom sekvenciranju, naučnici su više od 130 godina kasnije dobili novi pogled na neverovatnu priču pet životinja koje su uspele da opstanu u ekstremnoj izolaciji.
BONUS VIDEO:
· Reaguj