Radnici slučajno otkrili blago u Dunavu: Potopljeni teret ogolio tajnu staru 2.200 godina

Na obali Dunava u Austriji pronađeno je jedno od najvećih nalazišta praistorijskog gvožđa zabeleženih u Evropi. Arheolozi su među šljunkom izvađenim iz rečnog korita pronašli stotine gvozdenih šipki starih oko 2.200 godina, a količina metala bila je tolika da je od nje moglo da se napravi oružje za veliki broj ratnika.

Smatra da ovaj nalaz pruža važne tragove o proizvodnji i trgovini gvožđem u Evropi tokom gvozdenog doba.

Sve je počelo tokom vađenja šljunka

Nalaz je otkriven 2019. godine u blizini sela Dajnham u Austriji. Radnici su tokom vađenja šljunka iz Dunava primetili izdužene predmete sa šiljatim krajevima, pomešane sa materijalom iz rečnog korita.

Predmeti su odmah prijavljeni austrijskim službama za zaštitu kulturnog nasleđa, čime je sprečeno da budu odbačeni ili završili u otpadu.

Međutim, način na koji je nalaz otkriven imao je i svoju cenu. Pošto je korišćen veliki bager, prvobitni arheološki kontekst nalazišta je uništen. Zbog toga istraživači danas ne mogu sa sigurnošću da utvrde kako je gvožđe dospelo baš na to mesto u Dunavu.

Pronađeno 500 komada, teških skoro tonu

Arheolozi su među gomilama izvađenog šljunka katalogizovali 193 cele šipke i još 307 fragmenata, odnosno najmanje 500 komada.

Cele šipke bile su u proseku duge 28,5 centimetara i teške oko dva kilograma. Kada se sve sabere, pronađeno je približno tona gvožđa na jednom mestu.

Reč je o poluproizvodima, odnosno bipiramidalnim ingotima, koji nisu bili namenjeni neposrednoj upotrebi. Kovači su ih kasnije mogli preraditi u različite predmete.

Arheolog Peter Trebš sa Univerziteta u Insbruku naveo je da bi količina pronađenog gvožđa bila dovoljna za izradu oko 500 mačeva ili čak 8.000 gvozdenih eksera.

Kako je tona gvožđa završila u Dunavu?

Najprihvaćenija pretpostavka istraživača jeste da su šipke bile deo tereta koji se prevozio rekom. U vreme kada nije bilo železnice, rečni transport bio je jedan od načina prevoza robe, a moguće je da je teret tokom transporta izgubljen.

Slični komadi već su pronađeni u Manhingu u Nemačkoj, oko 200 kilometara uzvodno. Zbog toga postoji mogućnost da je gvožđe pronađeno kod Dajnhama prvobitno proizvedeno na području Bavarske.

Ipak, poreklo još nije definitivno potvrđeno. Istraživači analiziraju hemijski sastav komada, način njihove izrade, blizinu poznatih rečnih trgovačkih puteva i sličnost sa ranijim nalazima iz Manhinga kako bi preciznije utvrdili odakle su potekle.

Nalaz otkriva razmere trgovine pre više od 2.000 godina

Količina od približno jedne tone gvožđa na jednom mestu ukazuje na to da proizvodnja i trgovina ovim metalom u srednjoj Evropi nisu bile ograničene na male, lokalne poslove.

Pronalazak pokazuje da je tokom 3. i 2. veka pre nove ere postojala organizovana proizvodnja gvožđa u većem obimu, kao i mogućnost transporta velikih količina metala duž Dunava.

Iako istraživači nisu potpuno isključili mogućnost da je gvožđe namerno ostavljeno kao ritualni depozit, nalazi iz reka se u većini istraživanja povezuju sa gubitkom robe tokom transporta. Težina i količina pronađenog materijala dodatno se uklapaju u mogućnost da je reč o izgubljenom teretu.

Studiju o ovom otkriću sproveli su Peter Trebš i arheološkinja Marion Beranže sa Univerziteta tehnologije Belfor-Monbelijar. Njihov rad pokazuje kako jedan izgubljeni teret može da pruži uvid u razmere metalurške proizvodnje i trgovačke mreže koje su postojale u Evropi pre više od dva milenijuma.

Svaka pronađena šipka tako predstavlja deo mnogo veće priče o trgovini i proizvodnji gvožđa duž Dunava, u vremenu kada železnice i savremeni putevi još nisu postojali.

BONUS VIDEO:

(Kurir/MONDO)