Paklene vrućine koje je doneo novi toplotni talas prouzrokovane su fenomenom poznatim kao "toplotna kupola", a temperature će do subote dostići i 40 stepeni.

Toplotna kupola je meteorološki fenomen u kojem je velika masa vrućeg vazduha "zarobljena" iznad određenog područja, što uzrokuje ekstremne temperature. 

Sistemi visokog pritiska u tom smislu deluju poput poklopca ili kupole nad određenim područjem. Atmosferski fizičar Branko Grisonjo, profesor sa zagrebačkog PMF, kaže da "pojačano taloženje u jakom anticiklonskom polju vazduha ne dozvoljava duboko strujanje toplog vazduha i isparavanje, već svojim jakim 'poklopcem' čini obrnuto koči mešanje vazduha i provetravanje".

"To se najčešće događa kad je mlazna struja, polarna ili suptropska, preslaba, a to slabljenje je nešto što se zbiva u ovim aktualnim klimatskim promenama", dodaje Grisonjo.

Sunčeva energija zagreva tlo, a to zagrejano tlo potom zagreva vazduh iznad sebe. Bez mogućnosti da se podigne i rasprši, zagrejani vazduh ostaje blizu tla, gde nastavlja da se zagreva. On se pod kupolom zbija, a kako je njegova ukupna toplota zarobljena u manjem volumenu, temperatura dodatno raste.

Visoki pritisak takođe sprečava formiranje oblaka i padavina, što znači da područje pod toplotnom kupolom ostaje suvo i sunčano, a to, pak, dodatno povećava temperaturu.

Biće ih sve češće

Studija objavljena u časopisu Nature Climate Change analizirala je toplotnu kupolu iz 2021. godine u zapadnoj Kanadi i SAD. Prema toj studiji, ako globalne temperature porastu za 2°C iznad predindustrijskog nivoa, toplotne kupole, poput one iz 2021., mogle bi da se pojavljuju svakih deset godina.

"Veza između ekstremnih vrućina i prosečne temperature može se delimično objasniti povratnom vezom između vlažnosti tla i atmosfere. Očekuje se da će se verovatnoća ekstremnih vrućina sličnih onima iz 2021. godine povećati zbog opšteg zagrevanja, pojačane povratne sprege između vlažnosti tla i atmosfere te slabe, ali ipak značajno povećane verovatnoće cirkulacije slične toplotnoj kupoli", pišu autori studije.

Bonus video:

Dolazi nam period velikih vrućina, koje mogu biti opasne po zdravlje naših biljaka Instagram/dejan.deki.dragicevicž

(Blic, Mondo, I.L.)