Vidovdan Dogadjaji na taj dan u srpskoj istoriji

  • Izdanje: Potvrdi
IMATE PRIČU? Javite nam se.

IMATE PRIČU? Javite nam se.

IMATE PRIČU? Javite nam se.

Ubacite video ili foto

Možete da ubacite do 3 fotografije ili videa. Ne sme biti više od 25 MB.

Poruka uspešno poslata

Hvala što ste poslali vest.

Dodatno
Izdanje: Potvrdi

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

Srbija

Vidovdan kroz vekove: Šta se sve Srbima dogodilo

Izvor mondo.rs
Izvor mondo.rs

Nema datuma u istoriji Srbije koji sobom nosi toliko mitologije, drame, životnih pouka... Na Vidovdan su nam se u prošlosti dogodile stvari koje su obeležile sudbinu celog naroda.

Od Kosovskog boja, pogibije kneza Lazara i propasti Srpskog carstva, pa do danas, taj dan bio je prekretnica. Evo kako su "Vidovdani" obeležili srpsku istoriju:

1. Kosovski boj 1389. godine.

vidovdan Izvor: Mondo/Mario Milojević



Bitka na Kosovu vođena je u blizini Prištine, između srpskih i osmanskih snaga. Srpske snage je predvodio knez Lazar Hrebeljanović, dok se na čelu turske vojske nalazio sultan Murat I sa sinovima Jakubom i Bajazitom. U prvoj fazi bitke, srpske snage su potisnule protivnika, a Miloš Obilić je uspeo da ubije sultana Murata. Njegov sin Bajazit potom kreće u protivnapad u kome je zarobljen knez Lazar. On je po njegovom naređenju pogubljen, posle čega se osmanska vojska povukla sa bojišta i napustila Srbiju. Prvi istorijski izvori o samoj bici govore o srpskoj pobedi, a tek kasnije se javljaju navodi o nerešenom ishodu i srpskom porazu (sredinom XV veka). Zbog toga se smatra da je sama bitka završena najverovatnije srpskom pobedom ili eventualno nerešeno, ali ona po svojim dalekosežnim posledicama predstavlja otomansku pobedu. Lazarevi naslednici su pod pritiskom mađarskih napada i njihovih kontakata sa Vukom Brankovićem, sklopili u prvoj polovini 1390. godine mir sa Bajazitom i priznali njegovu vrhovnu vlast. Uz pomoć njegovih trupa, oni su uspeli da potisnu Mađare i povrate izgubljene predele u zapadnoj Srbiji. Kosovska bitka je imala veliki odjek u tadašnjoj Evropi i uspela je da privremeno zaustavi osmansko širenje u Evropi.Ona je tokom narednih vekova postala centralni motiv srpske narodne epske poezije i srpskog nacionalnog identiteta.

2. Tajna konvencija između Srbije i Austrougarske 1881. godine

vidovdan Izvor: MONDO, Mario Milojević



Tajna konvencija je dokument potpisan između Kneževine Srbije i Austrougarske monarhije. Odredbama ovog ugovora određeno je da Srbija neće moći da zaključuje bilo kakve ugovore sa drugim zemljama, bez prethodnog odobrenja Austrougarske, kao i to da će morati da održava prijateljsku politiku prema Monarhiji. Neposredno pre potpisivanja Konvencije, zaključen je Trgovinski ugovor, kojim je Srbija mogla svoju robu da izvozi samo u Austrougarsku, čime je svoju privredu potčinila volji Monarhije. Potpisivanje ova dva dokumenta je dogovoreno pred Berlinski kongres - srpski diplomata Jovan Ristić je obećao potpisivanje ova dva ugovora, izgradnju srpske železnice za Monarhiju, kao i odricanje od Novopazarskog sandžaka u zamenu za zastupanje srpskih interesa na zasedanju Berlinskog kongresa. Tajnu konvenciju su potpisali tadašnji srpski ministar spoljnih poslova Milutin Garašanin i ministar finansija Čedomilj Mijatović, time Srbiju stavivši u zavisan položaj prema Monarhiji, u zamenu za međunarodno priznatu nezavisnost. Godine 1882, kao „nagrada“ za potpisivanje Tajne konvencije, Milan Obrenović je krunisan za kralja, a Monarhija je obezbedila da sve sile prihvate Srbiju kao kraljevinu.

3. Početak Drugog balkanskog rata 1913. godine

vidovdan Izvor: MONDO, Mario Milojević



Drugi balkanski rat vođen je između Bugarske sa jedne i Srbije, Crne Gore, Grčke i Turske sa druge strane. Ishod rata je učinio Srbiju, saveznicu Rusije, važnom regionalnom silom, uzbunivši Austrougarsku i na taj način indirektno dao važan povod za Prvi svetski rat.
Rat na dotadašnje saveznike, započeo je opštim noćnim napadom Bugara na srpsku vojsku, bez prethodne objave rata. Većina bugarske armije je bila koncentrisana prema srpskoj vojsci na reci Bregalnici.

4. Gavrilo Princip izvršio atentat na Franca Ferdinanda 1914. godine

vidovdan Izvor: MONDO, Mario Milojević



Sarajevski ili Vidovdanski atentat se dogodio kada je Gavrilo Princip iz grupe od šestorice atentatora (petorice Srba i jednog bosanskog muslimana), članova organizacije Mlada Bosna, ubio austrougarskog prestolonaslednika nadvojvodu Franca Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju, vojvotkinju od Hoenberga. Politički motiv ubistva je želja za odvajanjem austrougarske provincije Bosne i Hercegovine i njeno ujedinjenje u Veliku Srbiju ili Jugoslaviju. Iza organizacije ubistva stajali su oficiri srpske vojske. Atentat je direktan povod za Prvi svetski rat.
Glavni inspiratori atentata bili su Dragutin Dimitrijević Apis, major Voja Tankosić i obaveštajac Rade Malobabić.

5. Versajski sporazum i kraj Prvog svetskog rata 1919. godine

vidovdan Izvor: MONDO, Mario Milojević



Versajski sporazum je naziv za mirovni ugovor zaključen u Versaju između Antante i Nemačke. Nakon Prvog svetskog rata, održana je Pariska konferencija mira (od 18. januara 1919. do 28. juna 1919. u Parizu) a mirovni ugovori zaključeni su sa svakom pobeđenom državom posebno. Ovo je bio jedan od tih ugovora. Kako su glavne sednice konferencije održavane u palatama Versaja, ustalio se naziv: Versajski sporazum. Glavnu reč na toj konferenciji imali su državnici velikih sila Antante, a zastupano je 27 država iz Antantine koalicije. Nemačka je u skladu sa ovim ugovorom morala da prizna da je isključivi krivac za Prvi svetski rat, da pristane da se Alzas i Loren vrate Francuskoj, da se u severnom Šlezvigu sprovede plebiscit, da se neki pogranični gradovi vrate Belgiji, da se u području Sara uspostavi 15-godišnja uprava Lige naroda i nakon toga provede plebiscit o njenoj konačnoj pripadnosti Nemačkoj ili Francuskoj. Nadalje, Nemačka je morala priznati pripajanje poljskih područja novostvorenoj državi Poljskoj i da joj se prizna izlaz na Baltičko more. Nemačka je, između ostalog, od početka 1929. godine morala da plati ratne odštete u iznosu od pet milijardi dolara.

6. Vidovdanski Ustav Kraljevine SHS 1921. godine

vidovdan Izvor: MONDO, Mario Milojević



Vidovdanski ustav je prvi ustav južnoslovenske države, tačnije Kraljevine SHS. Ime je dobio po datumu donošenja, a važio je do 6. januara 1929. godine. Kraljevina SHS je njime određena kao ustavna, parlamentarna i nasledna monarhija, čiji je jezik srpsko-hrvatsko-slovenački. Uspostavljeno je unitarno uređenje. Zakonodavnu vlast delili su kralj i Narodna skupština. Kralj je imao širok krug ovlašćenja. Narodna skupština je bila jednodomno predstavničko telo. Biračko pravo bilo je bilo ograničeno relativno visokim starosnim cenzusom, a nisu ga imale ni žene. Svaki član skupštine imao je pravo zakonodavne inicijative, poslaničkog pitanja, interpelacije. U slučaju promene ustava skupština se raspuštala i birala nova. Ministarski savet je bio odgovoran i kralju i Narodnoj skupštini (orleanski parlamentarizam) a ministri nisu morali biti iz redova poslanika. Postojala je i krivična i građanska odgovornost ministara, uz specijalan Državni sud. Ministarski savet imao je pravo zakonodavne inicijative, izdavanje uredaba za primenu zakona i onih sa zakonskom snagom u posebnim slučajevima

7. Rezolucija Informbiroa 1948. godine

vidovdan Izvor: MONDO; Mario Milojević


Komunistički Informacioni biro bio je nastavak Kominterne koju je Staljin pod pritiskom velikih sila raspustio 1943. godine u vreme najžešćih sukoba Drugog svetskog rata. Informbiro je nastao kao protivteža zapadnom, demokratskom svetu, koji je izašao iz rata kao pobednik. Na drugoj strani, socijalistički blok, kao još jedan od pobednika u ratu, tražio je načine kako da ponovo objedini komunistički svet posle raspada Kominterne. Informbiro je prošao kroz tri etape. U prvoj etapi (1947—1948.), započeto je pričvršćivanje zemalja radničkog pokreta, da bi već u drugoj fazi (1947—1953.), Informbio bio jedino okrenut protiv KPJ, koja je odbila da se povinuje njegovom diktatu. Treći i poslednji period Informbiroa (1953—1956.) se naziva još i proces „destaljinizacije“, odnosno etapa poraza samog Informbiroa. Za vreme postojanja, Informbiro je imao ukupno tri zasedanja. Prvo je održano u Beogradu (decembar 1947), drugo u Bukureštu (jun 1948) i treće u Budimpešti (novembar 1949). Smatra se da je Informbiro odneo živote preko 100.000 ljudi.Jedno od najmračnijih poglavlja Informbiroa predstavljali su montirani sudski procesi. Odmah po objavljivanju rezlucije Informbiroa i odgovora KPJ počela su masovna hapšenja u Jugoslaviji, mučenja na Golom otoku i ubistva pristalica rezolucije, ali i u zemljama istočnog lagera nad istaknutim pripadnicima komunističkih partija pod firmom da podržavaju protivljenje jugoslovenskog CK da se povinuje Informbirou.

8. Govor Slobodana Miloševića na Gazimestanu 1989. godine


sloba, vidovdan Izvor: Mondo/Mario Milojević


Govor na Gazimestanu Slobodana Miloševića je održan prilikom proslave 600 godina Kosovske bitke na Kosovu polju. Svojim prisustvom, proslavu je obeležilo i oko dva miliona ljudi, od kojih je jedan deo došao iz SAD, Kanade, Australije i mnogih zemalja Evrope. Proslavi je prisustvovalo kompletno Predsedništvo SFRJ, na čelu sa Janezom Drnovšekom, zatim je tu bio i Milan Pančevski - tadašnji predsednik Predsedništva CK SKJ, a centralni govor održao je Slobodan Milošević, tadašnji predsednik Predsedništva SR Srbije. Proslavi su prisustvovali i ambasadori mnogih stranih zemalja u Jugoslaviji, dok su ambasadori SAD, Voren Zimerman, i Turske odbili da dođu.Čuveni govor Slobodana Miloševića, počinje rečima: „Na ovom mestu u srcu Srbije, na Kosovu Polju, pre šest vekova, pre punih 600-na godina dogodila se jedna od najvećih bitaka onoga doba. Kao i sve velike događaje i taj prate mnoga pitanja i tajne, on je predmet neprekidnog naučnog istraživanja i obične narodne radoznalosti. Sticajem društvenih okolnosti ovaj veliki šeststogodišnji jubilej Kosovske bitke dogodio se u godini u kojoj je Srbija, posle mnogo godina, posle mnogo decenija, povratila svoj državni, nacionalni i duhovni integritet. Nije nam, prema tome danas, teško da odgovorimo na ono staro pitanje: ‒ sa čim ćemo pred Miloša. Igrom istorije i života izgleda kao da je Srbija baš ove 1989. godine povratila svoju državu i svoje dostojanstvo da bi tako proslavila istorijski događaj iz daleke prošlosti koji je imao veliki istorijski i simbolički značaj za njenu budućnost.”

9. Srbi prestali ida budu konstitutivan narod Hrvatske 1990. godine

vidovdan Izvor: MONDO; Mario Milojević



U odluci Trećeg zasedanja ZAVNOH-a u Topuskom 1944. godine spominje se srpski narod u Hrvatskoj koji je sa hrvatskim narodom „izvojevao slobodu i samodređenje naroda Hrvatske“. U Ustavu Narodne Republike Hrvatske iz 1947, u članu 11, stoji da su Srbi u NRH ravnopravni s Hrvatima. I u članu 2. spominje se bratsko jedinstvo sa srpskim narodom u oslobodilačkoj borbi. Slična formulacija ponavlja se i u Ustavu Socijalističke Republike Hrvatske iz 1963. godine. U amandmanima na Ustav iz 1971.-1972. u njega prvi put ulazi formulacija da je SRH „nacionalna država hrvatskog naroda, država srpskog naroda u Hrvatskoj i država narodnosti koje u njoj žive“. Pošto je Hrvatska bila u sastavu Jugoslavije, tako su i Srbi u Hrvatskoj bili u kategoriji naroda kao jedan od konstitutivnih jugoslovenskih naroda. Taj status ukinut je donošenjem hrvatskog ustava iz 1990. godine.

10. Izručenje Slobodana Miloševića Hagu 2001. godine

vidovdan Izvor: MONDO, Mario Milojević



Lider SPS i predsednik SRJ Slobodan Milošević na osnovu uredbe Vlade Republike Srbije, koju je potpisao Zoran Đinđić, izručen Haškom tribunalu zbog sumnje da je počinio ratne zločine protiv čovečnosti i genocid u ratu vođenom na teritoriji bivše Jugoslavije, kao i protiv Albanaca sa Kosova i Metohije. Izručenje Miloševića Hagu je izazvalo političke sukobe i napetosti u Srbiji. Slobodan Milošević uhapšen je 1. aprila 2001. godine zbog sumnje za zloupotrebu službenog položaja. Hapšenje je započeto 30. marta, a okončano nakon dva dana, posle sedmočasovnih pregovora o predaji. Hapšenju su prethodile danonoćne straže pristalica i simpatizera SPS-a i JUL-a ispred kuće u kojoj je Milošević boravio. Vlada Srbije na čelu sa ubijenim premijerom Zoranom Đinđićem, donela je 28. juna – na Vidovdan uredbu o izručenju Slobodana Miloševića Tribunalu u Hagu i njegovo hitno transportovanje u zatvorsku jedinicu u Ševeningen. Slobodan Milošević tog 28. juna ukrcan u helikopter i transportovan u Hag, u kojem će 11. marta 2006. godine preminuti. Ostaće upamćeno da je bivši predsednik Srbije i SR Jugoslavije policajcima koji su mu stavljali lisice na ruke samo rekao: Znate li da je danas Vidovdan?

11. Crna Gora primljena u Ujedinjene nacije 2006. godine kao 192 zemlja članica.

vidovdan Izvor: MONDO, Mario Milojević



Crna Gora je postala 192. članica Ujedinjenih nacija, mesec dana nakon što je prekinula 88 godina dugo partnerstvo sa Srbijom, čime je okončan raspad bivše Jugoslavije. Proglašavanje prijema Republike Crne Gore u članstvo Ujedinjenih Nacija, objavio je predsjednik generalne skupštine Ujedinjenih nacija Jan Elijason. Rezoluciju kojom je Crna Gora primljena u članstvo predstavio je austrijski ambasador pri UN-u, Gerhard Fancelter. Crna Gora je proglasila nezavisnost od Srbije 3. juna te godine, nakon što je referendum 21. maja uspeo zahvaljujući tesnoj većini.

Tagovi

Inicijalizacija u toku...

Komentari 21

Vaš komentar je prosleđen moderatorskom timu i biće vidljiv nakon odobrenja.

Slanje komentara nije uspelo.

Nevalidna CAPTCHA

На Видовдан 1992. године

Прво полагање заклетве војника Војске Републике Српске, уз присуство православних свештеника, извршено је у Хан Пијеску (генералштаб ВРС био је у овом мјесту) на Видовдан 1992. године, а текст заклетве завршавао се ријечима „ТАКО МИ БОГ ПОМОГАО“.

Walter White

Kad procitam ovo o tajnom sporazumu sa Austrougarskom iz 188. kao da se desava u danasnje vreme... evrointgracije, evropski standardi, priznavanje kosova...bla,bla...sve isto. E ,Srbine...ovco!

Oglo Culibrk

Atentat na Ferdinanda je organizovala Mlada Bosna a ne grupa srpskih oficira!

PRIČE IZ SRPSKIH ZATVORA

MONDO & EU