Plan je da se tokom dve godine godišnje pusti više od 16 miliona jedinki. Mužjaci komaraca ne ujedaju ljude niti prenose bolesti, a cilj projekta je da se pare sa ženkama koje mogu da prenose opasne viruse. Jaja nastala nakon tog parenja ne bi trebalo da se izlegu, zbog čega bi broj komaraca postepeno opadao.
Plan je izazvao brojne nedoumice u javnosti, a građane najviše zanima da li je takvo puštanje komaraca bezbedno, može li da funkcioniše na velikom području i šta će se dogoditi nakon završetka projekta.
Komarci se koriste protiv sopstvene vrste
Ovakav način suzbijanja prvenstveno je usmeren na invazivnu vrstu Aedes aegypti, koja prenosi dengu, zika virus, čikungunju i žutu groznicu.
Ženke ove vrste uglavnom se pare samo jednom tokom života. Ukoliko se pare sa mužjacima sa kojima ne mogu da proizvedu održivo potomstvo, njihova jaja se neće razviti. Upravo na tom principu zasniva se čitava strategija.
Posebno uzgojeni mužjaci nose bakteriju volbahiju, koja se prirodno nalazi kod mnogih insekata. Određeni sojevi ove bakterije izazivaju reproduktivnu nekompatibilnost, zbog čega nakon parenja ne dolazi do razvoja embriona.
Teorija je jednostavna - ukoliko se u prirodu pusti dovoljno mužjaka koji nose volbahiju, oni će se pariti sa ženkama, a populacija komaraca će vremenom početi da opada.
Eksperiment već sproveden u Australiji
Ovakav pristup već je testiran na severu australijske države Kvinslend, gde su postojala naselja sa velikim brojem komaraca vrste Aedes aegypti.
Pre puštanja prvog komarca, stručnjaci su dve godine istraživali teren i razgovarali sa stanovnicima, lokalnim vlastima, organizacijama i predstavnicima starosedelačkih zajednica. Projekat pod nazivom "Debug Innisfail" dobio je dozvole više nadležnih institucija.
Tokom 20 nedelja 2018. godine u tri naselja pušteno je oko tri miliona mužjaka koji su nosili volbahiju. Istovremeno su praćena i kontrolna naselja u kojima nije bilo puštanja komaraca.
Kompanija Verily razvila je posebnu tehnologiju koja je pomoću mašinskog učenja razdvajala mužjake od ženki, kako bi se osiguralo da u prirodu budu pušteni samo mužjaci.
Broj komaraca smanjen za oko 95 odsto
Rezultati eksperimenta bili su upečatljivi. U naseljima u kojima su pušteni posebno uzgojeni mužjaci broj komaraca počeo je da opada već posle četiri nedelje, preneo je Gardijan.
U dva naselja efekti su bili vidljivi i naredne godine. U jednom od njih, 12 meseci kasnije pronađeno je svega nekoliko komaraca vrste Aedes aegypti, što je odgovaralo smanjenju populacije od približno 95 odsto.
Rezultati istraživanja, objavljeni 2021. godine, pokazali su da puštanje reproduktivno nekompatibilnih mužjaka može značajno da smanji broj invazivnih komaraca.
Da li postoji opasnost po životnu sredinu?
Iskustvo iz Australije ukazuje na to da bi posledice po ekosistem trebalo da budu veoma male. Aedes aegypti je invazivna vrsta u Australiji i mnogim drugim zemljama, živi uglavnom u blizini ljudi i prvenstveno se hrani njihovom krvlju.
Stručnjaci zbog toga smatraju da uklanjanje ove vrste iz gradskih sredina ne bi izazvalo ozbiljne ekološke posledice.
Eksperiment je takođe pokazao da metoda može da funkcioniše na većem području. Odrasli komarci žive svega nekoliko dana, pa je za uspeh potrebno neprekidno puštanje velikog broja mužjaka koji mogu da pronađu preostale ženke.
Efekti mogu trajati i nakon završetka projekta
Smanjenje broja komaraca ne mora da prestane odmah nakon završetka puštanja, već se efekti mogu preneti i na naredne sezone.
Ipak, uspeh ne zavisi samo od tehnologije. Važnu ulogu imaju lokalni uslovi, kretanje komaraca i podrška stanovništva, zbog čega se isti rezultati ne mogu automatski očekivati na svakom području.
Australijski eksperiment postavio je temelje za programe koji se sada pripremaju u Sjedinjenim Američkim Državama. Kako se invazivna vrsta Aedes aegypti širi na nova područja, a insekticidi postaju sve manje efikasni, stručnjaci očekuju da će korišćenje komaraca za suzbijanje njihove sopstvene populacije imati sve značajniju ulogu.
BONUS VIDEO:
· Reaguj