- Kina je 2025. postala najveći trgovinski partner za 92 od 175 ekonomija, dok su EU i SAD ostale vodeće u 55, odnosno 32 zemlje i teritorije.
- Od 2000. do 2025. čak 81 ekonomija prešla je na Kinu kao glavnog partnera, najviše u Aziji, Persijskom zalivu i Južnoj Americi.
- Kineska robna trgovina porasla je sa 0,47 na 6,4 biliona dolara, a zemlja je 2025. imala suficit od oko 1,2 biliona dolara.
Godine 2000. Kina je bila veći trgovinski partner od SAD i EU za samo 10 ekonomija. Do 2025. godine zauzimala je to mesto za više od polovine sveta.
U nastavku pročitajte poređenje sa Sjedinjenim Američkim Državama, Evropskom unijom ili Kinom i kako je svaka zemlja najviše trgovala 2000. i 2025. godine, koristeći bilateralne podatke o trgovini robom Međunarodnog monetarnog fonda i baze UN Comtrade, piše Visualcapitalist.
Ukupna trgovina predstavlja zbir uvoza i izvoza robe. Usluge su isključene, a poređenje je ograničeno na ove tri sile, tako da zemlja označena crvenom bojom trguje više sa Kinom nego sa SAD ili EU, što ne znači nužno da trguje više nego sa bilo kojom drugom zemljom na svetu.
Kina je danas vodeći trgovinski partner za većinu ekonomija
Godine 2000. EU je bila najveći partner od ove tri sile za 112 od 175 ekonomija, dok su SAD prednjačile kod 53, a Kina kod svega 10.
Do 2025. godine Kina je vodila kod 92 države i teritorije, praćena Evropskom unijom sa 55 i SAD sa 32.
Od 175 ekonomija sa podacima za obe godine, 88 je promenilo vodećeg partnera, a čak 81 je prešla Kini: 57 iz tabora EU i 24 iz tabora SAD.
Najupečatljiviji prelasci Kini desili su se među američkim partnerima u Aziji, gde su geografska blizina i pristupačnija roba bili glavni pokretači. Japan, Južna Koreja, Tajvan, Singapur, Filipini, Tajland i Malezija najviše su trgovali sa SAD 2000. godine, dok su se Australija i Novi Zeland preusmerili sa EU na Kinu.
Kina je takođe potisnula Zapad širom Persijskog zaliva i Južne Amerike. Saudijska Arabija, UAE, Katar i Kuvajt preusmerili su se sa EU kako je rasla potražnja Azije za njihovom naftom. Rusija je napravila isti zaokret - promenu koja je ubrzana nakon što su zapadne sankcije 2022. preusmerile njen izvoz energenata ka istoku.
Zapadne sile i dalje drže svoje matične regione. SAD vode u Kanadi, Meksiku, Centralnoj Americi i skoro svim karipskim ekonomijama, dok EU prednjači širom većeg dela evropskih zemalja koje nisu njene članice, kao i u velikom delu Severne i Zapadne Afrike.
Kina je prestigla SAD i EU u globalnoj trgovini robom
Globalni zaokret ka Kini prati eksponencijalni rast njene trgovine robom tokom proteklih 25 godina. Godine 2000. njena robna razmena iznosila je 0,47 biliona dolara, što je bilo manje od četvrtine ukupnog obima SAD. Do 2025. godine dostigla je 6,4 biliona dolara.
Tabela u nastavku prikazuje ukupnu trgovinu robom Kine, EU i SAD u 2000. i 2025. godini, kao i promenu u procentima i u dolarima. Podaci za EU isključuju trgovinu među njenim članicama:
Kineska trgovina robom porasla je skoro 14 puta tokom ovog perioda, znatno brže od EU (3,4 puta) ili SAD (2,9 puta).
Prekretnica se dogodila u decembru 2001. godine, kada je Kina pristupila Svetskoj trgovinskoj organizaciji (STO). Članstvo je garantovalo njenom izvozu trajan pristup svetskim tržištima uz niske carine, uključujući i SAD, koje su do tada svake godine preispitivale trgovinski status Kine.
Trgovinski bilans se takođe drastično razišao. Kineski izvoz i uvoz bili su u približnoj ravnoteži 2000. godine, ali je do 2025. Kina zabeležila suficit od oko 1,2 biliona dolara, dok su SAD imale deficit od oko 1,3 biliona dolara. Trgovina Evropske unije ostala je blizu ravnoteže.
Taj nagli skok izvoza objašnjava zašto toliko zemalja danas vidi Kinu kao svog najvećeg uvoznog partnera. SAD i EU i dalje predstavljaju oslonac za sopstvene regione, ali je za veći deo ostatka sveta Kina postala vodeći trgovinski partner.
BONUS VIDEO:
(MONDO)
