- 9. novembra 1989. otvoreni su granični prelazi u Berlinu, nakon Šabovskogve izjave da nova pravila putovanja važe 'odmah, bez odlaganja'.
- Na prelazu Bornholmer Štrase prvo su propuštani građani, a potom je podignuta rampa i tokom večeri su otvoreni i ostali prelazi.
- Pad zida označio je kraj podele Berlina i ubrzo je doveo do ujedinjenja Nemačke 3. oktobra 1990.
Na današnji dan, 9. novembra 1989. godine, otvoreni su granični prelazi u Berlinu, čime je počeo kraj zida koji je 28 godina delio grad na istočni i zapadni deo.
Jedna neprecizna izjava na konferenciji za medije pokrenula je događaje koji su promenili tok evropske istorije.
Zid je počeo da se gradi u noći između 12. i 13. avgusta 1961. godine, kada je rukovodstvo Istočne Nemačke (DDR) počelo da zatvara granicu prema zapadnim sektorima Berlina. Tokom naredne 28 godine postao je simbol podele Evrope na dva politička i ideološka bloka.
Prema podacima Fondacije Berlinski zid i Centra za savremena istorijska istraživanja iz Potsdama, najmanje 140 ljudi izgubilo je život pokušavajući da pređe granicu do njenog otvaranja 1989. godine.
Konferencija za medije koja je promenila istoriju
Prelomni trenutak dogodio se nešto pre 19 časova, 9. novembra 1989. godine. Na kraju konferencije za medije, Günter Šabovski, član rukovodstva vladajuće partije SED, predstavio je nova pravila putovanja za građane DDR-a.
Odgovarajući na pitanje novinara kada će nove mere stupiti na snagu, Šabovski je, očigledno ne znajući sve detalje odluke, rekao da one važe "odmah, bez odlaganja".
Upravo ta izjava, nastala usled nesporazuma i nedovoljno precizno prenesenih informacija, pokrenula je lavinu događaja.
Zapadnonjemačka televizija ARD objavila je vest kao glavnu u svom informativnom programu u 20 časova. Ubrzo nakon toga, sve veći broj stanovnika Istočnog Berlina počeo je da se okuplja ispred graničnih prelaza, zahtevajući da im se omogući odlazak na Zapad.
Graničari nisu imali zvanična uputstva kako da postupe.
Na prelazu Bornholmer Štrase oko 21.20 časova počeli su da propuštaju prve građane, ali uz poništavanje pasoša, što je praktično značilo oduzimanje prava na povratak u zemlju.
Pritisak okupljenih građana nastavio je da raste. Oko 23.30 časova komandant pasoške kontrole, bez zvanične naredbe nadređenih, odlučio je da potpuno podigne rampu.
U narednih sat vremena oko 20.000 ljudi prešlo je most bez granične kontrole. Tokom večeri otvoreni su i ostali prelazi u gradu.
Trabanti, slavlje i "zidni detlići"
Narednih dana na graničnim prelazima ukinute su formalnosti, a milioni građana Istočne Nemačke iskoristili su priliku da prvi put nakon više decenija posete Zapadni Berlin i Zapadnu Nemačku.
Na ulici Kurfirstendam danima je vladala atmosfera velikog narodnog slavlja. Restorani i lokali delili su posetiocima besplatna pića, dok su ulice bile preplavljene ljudima i automobilima marke trabant, koji su postali jedan od prepoznatljivih simbola tog istorijskog trenutka.
Prelaz kod Brandenburške kapije zvanično je otvoren 22. decembra 1989. godine.
U međuvremenu, zid je počeo da nestaje i pod udarcima čekića. Ljudi iz različitih delova sveta dolazili su da odvoje komad betona kao uspomenu na istorijski događaj. Naziv "zidni djetlići" dobili su oni koji su danima odlamali delove zida.
Najveći deo konstrukcije uklonjen je između juna i novembra 1990. godine.
Nemačka je zvanično ujedinjena 3. oktobra 1990. godine, čime je okončana podela koja je trajala od završetka Drugog svetskog rata.
Danas se trasa nekadašnjeg zida kroz centralni deo Berlina, u dužini od oko 20 kilometara, može pratiti zahvaljujući dvostrukom redu kamenih kocki ugrađenih u pločnik.
Razlike između istoka i zapada postoje i danas
Berlin i ove godine obeležava godišnjicu pada zida komemoracijom kod Memorijala Berlinskog zida u ulici Bernauer Štrase, uz učešće gradonačelnika Kaija Vegnera i oko 170 događaja u okviru manifestacije "Nedelja Slobode".
Vegner je uoči godišnjice kazao da je 1989. godine stajao na Berlinskom zidu i da mu je to bio najlepši dan u životu.
Ipak, više od tri i po decenije nakon ujedinjenja, ekonomske i društvene razlike između istočnog i zapadnog dela Nemačke i dalje su vidljive.
Prema izveštaju poverenice nemačke vlade za istočnu Nemačku Elisabet Kajser, dostavljenom Bundestagu u oktobru, prosečna neto imovina domaćinstava na istoku zemlje iznosi 125.500 eura, dok je na zapadu 257.100 eura.
U istraživanju je učestvovalo oko 2.700 ljudi. Čak 95 odsto ispitanika, i na istoku i na zapadu, smatra da bi rad i trud trebalo da budu presudni za uspeh u društvu.
Međutim, oko 80 odsto ispitanika smatra da su u stvarnosti za uspeh važniji imovina i veze, dok je 72 odsto ukazalo na značaj socijalnog porekla.
Izveštaj zaključuje da, uprkos decenijama zajedničkog života, ujedinjena Nemačka i dalje ima izražene nejednakosti, ali i nove mogućnosti. Izgradnja društvenog jedinstva, kako se navodi, ostaje proces koji nije završen.
Pad Berlinskog zida 9. novembra 1989. godine ostao je jedan od najvažnijih događaja savremene evropske istorije. Ono što je počelo kao neprecizna izjava na konferenciji za medije pretvorilo se u istorijski trenutak koji je označio kraj jedne epohe i otvorio put ka novoj Evropi.
BONUS VIDEO:
(Dan/MONDO)
