- Scampija na periferiji Napulja decenijama je bila povezana sa Kamorom, trgovinom drogom i krvavim sukobima klanova, posebno početkom dvehiljaditih.
- Kompleks Le Vele postao je simbol kriminala i urbanog propadanja, a slavu mu je dodatno donela knjiga i serija "Gomora".
Na prvi pogled, Scampija bi mogla da izgleda kao bilo koje drugo naselje na periferiji velikog evropskog grada. Stambene zgrade, široke ulice i gusto naseljeni blokovi ne otkrivaju odmah zbog čega je ovaj deo Napulja stekao reputaciju jednog od najzloglasnijih mesta u Evropi.
Ipak, ime Scampije decenijama se dovodilo u vezu sa Kamorom, moćnom kriminalnom organizacijom iz italijanske regije Kampanije, čije je sedište i istorijsko uporište upravo Napulj. Trgovina narkoticima, sukobi suparničkih klanova i nasilje obeležili su istoriju ovog naselja, naročito početkom dvehiljaditih godina. Zbog toga se Scampija često opisuje kao jedno od najopasnijih naselja u Evropi.
Zgrade koje su postale simbol Scampije
Kada se govori o ovom naselju, gotovo je nemoguće da zaobiđete kompleks poznat kao Le Vele, što na italijanskom znači "jedra". Ove monumentalne stambene zgrade prepoznatljive su po neobičnom obliku koji podseća na jedra brodova. Projektovane su šezdesetih godina prošlog veka, a građene tokom narednih godina, sa idejom da ponude moderno i funkcionalno stanovanje velikom broju ljudi.
Arhitektonska zamisao bila je ambiciozna. Kompleks je trebalo da predstavlja novi model urbanog života, sa velikim stambenim prostorima i zajedničkim delovima koji bi podsticali povezivanje stanovnika. Međutim, stvarnost je vremenom krenula u sasvim drugom pravcu.
Problemi sa održavanjem, nedostatak odgovarajuće infrastrukture, siromaštvo i institucionalno zanemarivanje doprineli su propadanju kompleksa. U pojedinim zgradama i njihovom okruženju kriminalne grupe uspostavile su snažno prisustvo, a prostor je postao poznat po ilegalnoj trgovini drogom. Tako su Le Vele, umesto simbola moderne arhitekture i boljeg života, postale sinonim za urbani raspad i moć organizovanog kriminala.
Krvavi sukobi Kamore koji su potresli Napulj
Jedno od najtežih poglavlja u istoriji Scampije odigralo se između 2004. i 2005. godine, tokom sukoba poznatog kao prva velika svađa unutar Kamore, odnosno krvavi obračun povezan sa kontrolom tržišta narkotika. Sukob je izbio između klana Di Lauro i grupe koja se od njega odvojila, poznate kao Skizijati. Borba za teritoriju i kontrolu nad unosnim poslovima pretvorila je delove Napulja u poprište nasilja.
Prema pisanju italijanskih medija, u sukobima je tokom tog perioda stradalo više od 50 ljudi, među kojima su bili pripadnici kriminalnih grupa, ali i nevine žrtve.
Ovaj obračun dodatno je učvrstio reputaciju Scampije kao mesta u kojem organizovani kriminal ima ogroman uticaj na svakodnevni život. Trgovina drogom postala je jedan od glavnih izvora prihoda kriminalnih grupa, dok su stanovnici živeli sa posledicama nasilja i dugogodišnjeg zanemarivanja svog okruženja.
"Gomora" je svetu otkrila mračnu stranu Napulja
Scampija je postala još poznatija zahvaljujući knjizi "Gomora" italijanskog pisca Roberta Savijana, objavljenoj 2006. godine, kao i istoimenoj televizijskoj seriji koja je kasnije stekla međunarodnu popularnost. Savijano je u knjizi istraživao strukturu i delovanje Kamore, otkrivajući kako kriminalne organizacije utiču na privredu, politiku i svakodnevni život u okolini Napulja. Le Vele i Scampija postale su jedan od najprepoznatljivijih simbola tog sveta.
Televizijska serija "Gomora" dodatno je učvrstila ovu vezu u svesti publike. Ogromne betonske zgrade, njihovi hodnici i dvorišta postali su prepoznatljiva kulisa priče o borbi za moć, trgovini drogom i porodičnim klanovima.
Nekadašnje zgrade se ruše, a gradi se novo naselje
Danas Scampija prolazi kroz veliku transformaciju. U okviru projekta urbane obnove "ReStart Scampia", italijanske vlasti rade na zameni dotrajalih stambenih zgrada novim stanovima, uz izgradnju javnih prostora i pratećih sadržaja.
Dve najpoznatije zgrade, Vela Gialla i Vela Rossa, srušene su tokom 2025. godine, dok je planirano da Vela Celeste bude sačuvana i preuređena za javne i društvene namene.
Prema izveštaju italijanskog lista "la Repubblica" od 11. oktobra 2026. godine, program obnove predviđa izgradnju 508 novih stanova, namenjenih prvenstveno stanovnicima koji su morali da napuste stare zgrade. Projekat vredan oko 159 miliona evra obuhvata i javne površine, park, školu i druge sadržaje za lokalnu zajednicu.
Cilj nije samo da se uklone dotrajale betonske konstrukcije, već i da se stanovnicima obezbede bolji uslovi za život. Ipak, rušenje starih zgrada samo po sebi ne može da reši sve probleme koji su se gomilali decenijama. Za dugoročnu promenu biće važni i dostupnost obrazovanja, zaposlenja, javnih usluga i mogućnosti za mlade.
Vaše mišljenje nam je važno - ostavite nam komentar, nije potrebna registracija!
BONUS VIDEO:
(MONDO)