- Ivo Andrić je veći deo života proveo u državnoj i diplomatskoj službi, a najpoznatija dela napisao je tokom Drugog svetskog rata.
- Selimović je od 1971. godine živeo u Beogradu, gde je preminuo 1982. godine, a njegova dela nastavila su da se objavljuju i nakon njegove smrti.
Danas se dela Ive Andrića i Meše Selimovića čitaju širom regiona, njihovi romani deo su školske lektire, a njihova imena ostala su upisana u istoriju književnosti. Ipak, iza velikih književnih dela krili su se životi koji nisu bili posvećeni samo pisanju. Ivo Andrić i Meša Selimović godinama su radili različite poslove, a književnost je bila samo jedan deo njihovog profesionalnog puta.
Od diplomatske službe do Nobelove nagrade
Ivo Andrić, jedan od najznačajnijih pisaca jugoslovenske književnosti, veći deo života proveo je radeći u državnoj službi. Nakon studija i prvih književnih radova, 1919. godine došao je u Beograd, gde je najpre radio u Ministarstvu vera, a potom je započeo diplomatsku karijeru.
Pogledajte kako izgleda stan Ive Andrića:
Službovao je u više evropskih gradova, a njegova karijera dostigla je vrhunac pred početak Drugog svetskog rata, kada je bio poslanik i opunomoćeni ministar Kraljevine Jugoslavije u Berlinu. U diplomatskoj službi ostao je do 1941. godine, kada se vratio u Beograd.
Tokom Drugog svetskog rata povukao se iz javnog života i posvetio pisanju. Upravo u tom periodu nastala su neka od njegovih najpoznatijih dela, među kojima su romani "Na Drini ćuprija", "Travnička hronika" i "Gospođica", objavljeni 1945. godine.
Njegov književni uspeh nastavio je da raste i u posleratnom periodu, kada su njegova dela počela da se objavljuju i prevode u sve većem broju zemalja.
Prema pisanju medija, Matica srpska objavila je "Prokletu avliju" 1954. godine, a Andrić je za njega dobio autorski honorar od 25.000 tadašnjih dinara po autorskom tabaku.
Najveće međunarodno priznanje stiglo je 1961. godine, kada je Andrić dobio Nobelovu nagradu za književnost. Novčani deo nagrade iznosio je 250.232 švedskih kruna, što bi danas iznosilo 2,62 miliona dinara, a pisac je celokupnu sumu poklonio za unapređenje bibliotečkog fonda Bosne i Hercegovine. Prema podacima iz knjige Žanete Đukić Perišić "Pisac i priča: stvaralačka biografija Ive Andrića", novac je donirao u dve uplate, 1962. i 1965. godine.
Interesovanje za njegova dela dodatno je poraslo nakon dodele nagrade. Njegovi romani i pripovetke prevođeni su na brojne jezike, a 1963. godine objavljena su i prva sabrana dela u deset tomova, u izdanju udruženih izdavača iz Jugoslavije.
Meša Selimović: Radio kao profesor, a potom obavljao brojne funkcije u kulturi
Za razliku od Andrića, čiji je profesionalni put dugo bio vezan za diplomatiju, Meša Selimović najveći deo karijere proveo je u obrazovanju i kulturnim ustanovama.
Rođen je 1910. godine u Tuzli, a nakon završetka gimnazije upisao je Filozofski fakultet u Beogradu, gde je diplomirao 1934. godine. Već naredne godine počeo je da radi kao profesor u Tuzli, gde je ostao do početka Drugog svetskog rata.
Nakon rata nastavio je profesionalni rad u Sarajevu. Bio je profesor Više pedagoške škole, docent Filozofskog fakulteta, umetnički direktor filmskog preduzeća Bosna-film, direktor Drame Narodnog pozorišta, a radio je i kao urednik u izdavačkom preduzeću Svjetlost.
Njegov profesionalni put, međutim, nije uvek bio stabilan. U razgovoru sa Jevtom Milovićem, vođenom 1971. godine, Selimović je govorio o periodu nakon što mu je na Filozofskom fakultetu u Sarajevu otkazano poverenje. Kako je ispričao, četiri godine bio je bez zaposlenja i obavljao različite poslove kako bi prehranio porodicu. Godine 1957. postao je honorarni dramaturg Narodnog pozorišta.
Pored poslova u prosveti i kulturi, Selimović je gradio književnu karijeru. Njegov roman "Derviš i smrt", objavljen 1966. godine, postao je jedno od najpoznatijih dela jugoslovenske književnosti. Usledila su brojna izdanja u zemlji i inostranstvu, a među njegovim značajnim delima je i roman "Tvrđava", objavljen 1970. godine.
Koliko su pisci u to vreme mogli da zarade od svojih dela, Selimović je objašnjavao i u javnim istupima. U tekstu objavljenom u "Književnim novinama" u martu 1965. godine preneta je njegova izjava iz časopisa "Odjek", u kojoj je naveo da bi plodan pisac koji nije među malobrojnim najuspešnijim autorima, a objavi jednu knjigu svake tri godine, mogao da ostvari autorski dohodak od oko 6.000 dinara mesečno.
Koliko su se honorari razlikovali od autora do autora pokazuje i podatak iz "Književnih novina" iz aprila 1965. godine. Tada je objavljena orijentaciona skala Jugoslovenske autorske agencije, prema kojoj su predloženi honorari za prozu, kritiku i esejistiku iznosili od 30.000 do 60.000 dinara po autorskom tabaku.
Zanimljiv je i detalj iz Selimovićevog razgovora sa Jevtom Milovićem. Pisac je ispričao da je u ugovor sa izdavačem tražio da se unese klauzula prema kojoj bi, u slučaju kašnjenja rukopisa, plaćao penal od 5.000 dinara za svaki dan zakašnjenja. Kako je objasnio, želeo je na taj način da sebe natera da završi delo. Taj iznos nije bio njegov honorar, već ugovorna kazna koju je sam predložio.
Selimović je od 1971. godine živeo u Beogradu, gde je preminuo 1982. godine, a njegova dela nastavila su da se objavljuju i nakon njegove smrti.
Vaše mišljenje nam je važno - ostavite nam komentar, nije potrebna registracija!
Bonus video:
Svet poznatih nadohvat ruke. Sve goruće teme, aktuelna dešavanja i najsočniji tračevi na jednom mestu. Pridruži se Viber zajednici ŽIVOT POZNATIH i budi u toku svakog dana!
