• Izdanje: Potvrdi
Čitaoci reporteri

ČITAOCI REPORTERI

Videli ste nešto zanimljivo?

Ubacite video ili foto

Možete da ubacite do 3 fotografije ili videa. Ne sme biti više od 25 MB.

Poruka uspešno poslata

Hvala što ste poslali vest.

Dodatno
Izdanje: Potvrdi

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

Društvo
12.09.2019. / 15:31 17:02

ĆIRILICA - matično pismo Srba i "građanin drugog reda" u zvaničnoj upotrebi

Autor mondo.rs
12.09.2019. / 15:31 17:02
Autor mondo.rs
12.09.2019. / 15:31 17:02

Kako je ćirilica od matičnog pisma Srba i uporišta nacionalnog identiteta postala "građanin drugog reda"?

Izvor: MONDO/Stefan Stojanović

Sigurno ste do sada naišli na post na nekoj društvenoj mreži napisan na ćirilici i latinici u kome se navodi da naša deca mogu bez problema da čitaju i razumeju taj tekst, odnosno oba pisma, što je retkost na ovom svetu.

To jeste lepo i tačno, ali je sa pravne strane priličan problem.

A u neku ruku je i društveni i istorijski i problem kulture i identiteta, jer je ćirilica identitetsko pismo srpskog naroda, a istraživanja pokazuju da je mimo obavezne upotebe koristi svega 20 posto stanovnika.

Aktuelno

Kako onda pričati o istoriji, tradiciji i kulturnom identitetu Srba i ćirilici na kojoj je taj identitet utemeljen i kako je zaštititi ako je u samoj Srbiji, ćirilica drugo pismo?

O tome su danas, na okruglom stolu o upotrebi ćirilice u javnom prostoru "Službena i javna upotreba ćirilice" na Filološkom fakultetu u Beogradu, razgovarali predstavnici Ministarstva kulture i informisanja Srbije, Filološkog fakulteta u Beogradu, lingvisti i stručnjaci.

Prof.dr Miloš Kovačević, jedan od vodećih srpskih lingvista i član Radne grupe za izradu nacrta zakona o službenoj upotrebi jezika i pisma, smatra da je najveći problem (ne)upotrebe ćirilice zakonska neusaglašenost i nepostojanje diskontinuiteta sa zakonima socijalističkog perioda.

Kamen spoticanja je termin “javna upotreba” koji je nasleđe je komunističkog perioda budući da se u svim evropskim jezicima govori samo o “službenoj” i “privatnoj” upotrebi jezika i pisma.

Službena i javna upotreba jezika i pisma

“Javna upotreba” i “službena upotreba” su bili sinonimi dok, iz političkih razloga, to u vreme komunizma nije promenjeno i veštački je sfera javne upotrebe jezika podeljena na "službenu" (državni organi, lokalna samouprava, javna i državna preduzeća, službe, ustanove) i "neslužbenu" (upotreba u školama i drugim obrazovnim i naučnoistraživačkim ustanovama, javnim glasilima, medijima, preduzećima).

U vreme Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, uveden je termin “službena i javna upotreba” prema kome je u državi u upotrebi bio srpskohrvatski jezik i ćirilično I latinično pismo.

Termin “javna upotreba” izmislili su Hrvati kako bi, praktično, ozakonili korišćenje hrvatskog jezika i latiničnog pisma kao "službenog" jezika i pisma.

Srbija je popustila pod pritiscima i da bi izbegla optužbe o velikosrpskoj agendi, u “službenu i javnu upotrebu” uključila latinicu i forsirala njenu češću upotrebu na štetu ćirilice.

Hrvatska je onda 1990. izbacila termin “javna upotreba” i zamenila ga “službenom upotrebom”. Tada je hrvatski jezik proglašen zvaničnim odnosno službenim a latinica službenim pismom.

Srbija to nije učinila i termin “službena i javna upotreba” zadržao se do raspada Jugoslavije kada je izraz “javna upotreba” formalno napušten u Ustavu Srbije iz 1990. ali je i dalje ostao u Zakonu o službenoj upotrebi jezika i pisama iz 1991,1994, 2005 i 2010.

Problem je, dakle, u tome što Ustav Srbije i Zakon o jeziku nisu usaglašeni što nas dovodi do pomalo šizofrene situacije da se u Skupštini Srbije mogu koristiti i manjinski jezici i pisma ili da je u Srbiji moguće držati nastavu na nekom drugom jeziku jer ne postoji zakonska regulativa koja bi to sprečila.

Nije problem upotreba latinice u privatnoj sferi ali jeste problem nedovoljna regulisanost ćirilice kao zvaničnog pisma Srbije.

Kako zaštititi ćirilicu?

Ćirilica je matično pismo srpskog jezika, jezički standard i zakonom je neophodno definisati službenu upotrebu srpskog jezika i matičnog pisma, kažu stručnjaci.

Svesno svih ovih problema, Ministarstvo kulture i informisanja Srbije i država Srbija su u saradnji sa Fililoškim fakultetom pokrenuli kampanju afirmisanja ćirilice.

Ne tako davno, zamenik gradonačelnika Beograda Goran Vesić čak najavljivao da će sva pravna i fizička lica koji su zakupci prostorija u vlasništvu grada dobiti dodatni popust od pet odsto na sve takse ukoliko istaknu naziv firme na ćirilici.

Stručnjaci iz Radne grupe za izradu nacrta zakona o službenoj upotrebi jezika i pisma predložili su izjednačavanje javne i službene upotrebe srpskog jezika i ćiriličnog pisma kroz niz sadržaja koje bi trebalo dati terminu “službena upotreba jezika i pisma”.

Njihovim predlogom bi  se odredila najbitnija pravila o javnoj upotrebi srpskog jezika i ćirilice kao službenog jezika i pisma i regulisala privatna komunikacija, pisanje ličnih imena, dvojezične publikacije, knjige i kompjuterski programi, naučna i tehnička terminologija, naučna i umetnička dela, rad dvojezičnih škola, marke proizvođača i roba…

Kritičare  su učesnici okruglog stola na Filološkom fakultetu podsetili na primer Sovjetskog saveza gde je Staljin bio taj koji je zabranio uvođenje latinice i naložio “ćirilizaciju” svih jezika SSSR-a, ili članice Evropske unije – Bugarske u čiju čast je, po ulasku u EU na “evro” stigla i ćirilica.

Da li će i kada biti usvojen predlog nacrta zakona o jeziku ostaje da se vidi.

Povezane vesti

Komentari 16

Komentar je uspešno poslat.

Slanje komentara nije uspelo.

Nevalidna CAPTCHA

Miško

Prazne priče. Latinica je tu i ne može se više vraćati vreme unazad. Prosto u informatičkoj eri gde je ćirilica jedan anahronizam, gde prosto nema potrebe za njom jer su ljudi već navikli na latinicu koja je usput kompatibilna sa zapadnim standardima, nema više povratka. Dovoljno je samo videti koliko je u upotrebi ćiriličnih .срб domena, i sve je jasno. Ima li i jedan њњњ.блабла.срб domen da je registrovan, a da nije državni? I koliko je promet po tim domenima? Kladim se 0,00.

Darko

Na stranu tupoumnost ovih lingvista-nacionalnih radnika i njihovog cmizdravog i potuljenog nacionalizma oličenog u mantranju o jadnim i ko sobarica naivnim Srbima koje prevesla i premunta ko god stigne i koji se vazda nešto odriču neke svoje kulture i identiteta bla, bla... moje pitanje za identitetlije je: da li sam ja što pišem latinicom Srbin? Ili sam neki "privatni", "neslužbeni" Srbin, kad već govorimo o izmišljenim kategorijama? Ako počnem da pišem na japanskom kandži pismu ili ruskoj verziji ćirilice? Moj pradeda kao i generacije pre njega su bili nepismeni da li to znači da nisu bili Srbi ili je samo latinica problem? Nikola Tesla je pisao na latinici, da li je to konačni dokaz da je on Hrvat?

Miki

@Darko Zasto je svaki okupator zabranjivao ćirilicu?

special-image

PRODAVNICA

MONDO REPORTAŽE

MONDO & EU

MONDO IZDVOJENO

Mondo

Najnovije vesti iz Srbije i sveta

loader