Izraženi visinski greben širi se ka istoku preko Centralne Evrope i Balkanskog poluostrva, uspostavljajući rasprostranjeni toplotni talas sa dnevnim maksimumima iznad 40 stepeni tokom prve nedelje avgusta. Pod uticajem nepokretne toplotne kupole usklađene sa atmosferskom blokadom u obliku slova Omega (tzv. Omega blokom), izuzetno topla i suva vazdušna masa nastavlja da pristiže iz severne Afrike. Ovo gura visinske termičke anomalije u sam vrh, donoseći ekstremne vrućine širom severne Italije, Mađarske, Hrvatske, Srbije i okolnih regiona.
Glavni atmosferski pokretač ovog višenedeljnog toplotnog talasa jeste nepomični sistem visokog vazdušnog pritiska koji se pozicionirao u samom srcu kontinenta. Kako spuštajući vazduh sabija i zagreva niže slojeve troposfere, prognozira se da će maksimalne površinske temperature u nizijskim rečnim kotlinama i basenima – uključujući Padsku i Panonsku niziju – dostizati između 40 i 43 stepena, dok će kontinentalni suvi vetrovi održavati nisku vlažnost vazduha i ubrzavati gubitak vlage iz zemljišta, piše SevereWeather.
Ovaj dugotrajni toplotni talas donosi minimalno noćno osveženje, jer u većim urbanim centrima najniže noćne temperature neće padati ispod 22 do 26 stepeni.
Izostanak noćnog rashlađivanja dodatno pojačava težak fiziološki stres kod miliona stanovnika, ubrzava sušu i značajno povećava opasnost od brzog širenja šumskih požara širom južne Evrope i zapadnog Balkana.
Maksimalne temperature dostizaće 40–43 stepena i pretiti obaranjem rekorda.
Šta je toplotna kupola?
Kada su se u prošlosti u Sjedinjenim Američkim Državama, Kanadi i Evropi dešavali znatni, rekordni toplotni talasi, toplotna kupola je bila jedan od ključnih faktora. Toplotna kupola je obično dominantna odlika letnjih vremenskih prilika na oba kontinenta.
Ovaj fenomen nazivamo toplotnom kupolom kada se razviju ekstremno visoke temperature. Evo kako funkcioniše i zašto je važno razumeti ga u širem kontekstu: visinski greben, odnosno veoma topla vazdušna masa na većim visinama, poznata i kao visinski anticiklon (ili blokirajući anticiklon), obično formira toplotnu kupolu. Ovaj vremenski obrazac donosi visoke, a ponekad i rekordne temperature području koje se nalazi ispod njega.
Ovaj termin se koristi kada se prostrano područje visokog vazdušnog pritiska pozicionira iznad velikog dela kontinenta. Ako je ovaj događaj izuzetno stabilan i ekstreman, obično traje nekoliko dana ili nedelja.
Toplotna kupola deluje poput poklopca na loncu. Prostrana kupola zarobljava topao vazduh na svim nivoima ispod sebe, pri čemu se slojevi vazduha spuštaju ka tlu. Zbog toga vazdušna masa postaje neuobičajeno topla na najnižim nadmorskim visinama i ekstremno vrela pri samoj površini.
Uticaj na zdravlje i elektroenergetsku mrežu
Ekstremna toplota u toplotnim kupolama može značajno uticati na zdravlje ljudi i biti posebno opasna za ranjive grupe stanovništva, kao što su starija lica, deca i hronični bolesnici čije se stanje može pogoršati usled visokih temperatura.
Zbog dugotrajnog izlaganja visokim temperaturama, građevinski radnici, poljoprivrednici i drugi radnici koji provode duge sate na otvorenom izloženi su povećanom riziku od bolesti izazvanih vrućinom. Ljudi koji žive u siromaštvu takođe su podložniji kobnim posledicama toplotnih kupola, jer su njihovi domovi često izgrađeni od materijala koji zadržavaju toplotu, poput betona i azbesta.
Toplotna iscrpljenost nastaje usled dugotrajne izloženosti visokim temperaturama. Dovodi do dehidracije, vrtoglavice, a u težim slučajevima može preći u toplotni udar.
Visoka relativna vlažnost vazduha tokom toplotnog talasa takođe može značajno uticati na organizam. Iz tog razloga koristimo indeks toplote (subjektivni osećaj temperature) kako bismo prikazali realan osećaj sparine nastao kombinacijom izuzetno visokih temperatura i visoke vlažnosti. On prikazuje prirodnu vezu između temperature i vlažnosti vazduha.
Kada vazdušna masa ima temperaturu oko +35 stepeni, vlažnost vazduha ispod 60 procenata stvara daleko manji pritisak na organizam nego kada je vlažnost izuzetno visoka (npr. iznad 80%). U takvim uslovima, subjektivni osećaj temperature može dostići i blizu 50 stepeni Celzijusa. Toplotni talasi se takođe povezuju sa povećanom stopom učestalosti srčanih i moždanih udara, kao i respiratornih oboljenja.
Iza ovih zapanjujućih meteoroloških podataka krije se još mračnija pretnja. Opasnost je dodatno pojačana zagušljivim, takozvanim "tropskim noćima", u kojima temperatura ne pada ispod 24 stepena, čime se ljudskom telu uskraćuje ključni period za rashlađivanje i oporavak.
Toplotna kupola se širi preko Centralne i Istočne Evrope
Opšta vremenska slika nad evropskim kontinentom ove sedmice ukazuje na prisustvo stabilnog i snažnog visinskog grebena iznad Centralne Evrope, koji se postepeno širi ka Istočnoj Evropi. Sredinom sedmice nad zapadnom Evropom se pojavljuje visinski talas, pojačavajući jugozapadno strujanje između ova dva velika atmosferska sistema.
Snažno polje visokog pritiska ostaje stabilno tokom više dana, sve do narednog vikenda, i donosi ekstremne vrućine na području od alpskog regiona, italijanskih i panonskih nizija, pa sve do Ukrajine na istoku.
Najtoplija vazdušna masa ostaje zarobljena ispod samog jezgra toplotne kupole na visini, šireći se preko Nemačke, Češke, Poljske, Slovačke, Austrije, severne Italije i Slovenije do sredine sedmice. Najizraženija temperaturna odstupanja očekuju se u Poljskoj u sredu.
Visinski talas nad zapadnom Evropom donosi dodatnu pomorsku vazdušnu masu sa Atlantika, čime omogućava dalje osveženje za Ujedinjeno Kraljevstvo, Francusku i veći deo Pirinejskog poluostrva.
Do petka, visinski talas nad Zapadnom Evropom jača, zbog čega se toplotna kupola iznad Centralne Evrope izdužuje i pomera dalje ka istoku-jugoistoku, preko Istočne Evrope i Balkanskog poluostrva. Ovo će doneti znatno više temperature i balkanskim zemljama, koje su bile pošteđene najekstremnijih vrućina na početku ovog dugotrajnog toplotnog talasa koji traje od sredine jula.
Dakle, kao odgovor na postepeno širenje toplotne kupole ka istoku, površinski toplotni talas doneće najviše temperature Nemačkoj, Češkoj, Slovačkoj, Austriji, Mađarskoj i Sloveniji u utorak.
Do srede se jezgro najvećih temperaturnih anomalija pomera dalje na istok zajedno sa kupolom na visini, pa se visoke temperature šire i preko Hrvatske, do Srbije i Rumunije. U području od Beneluksa do Nemačke dolazi do osveženja pod uticajem zapadnog talasa.
U četvrtak ostaje izuzetno toplo, posebno na području od istočne Slovenije i Hrvatske, preko Mađarske, Slovačke, severne Srbije, Rumunije i Ukrajine. Prognozira se da će ovo biti najtopliji dan u ovoj sedmici za severni Balkan i Istočnu Evropu.
Ekstremna vrućina u ovom regionu nastavlja se i u petak, šireći se i na zapadnu Rusiju i dalje na jug preko Balkana, sve do Bugarske i Grčke.
Italija i Balkan: Maksimalne temperature do 43 stepena do četvrtka
Sa jačanjem zapadnih vetrova i transformacijom vremenskog obrasca u izduženiji greben, temperature ove sedmice rastu u severnim italijanskim i panonskim nizijama. Počevši od srede, temperature će dostići početne četrdesete podeoke u Padskoj niziji, i do 42 stepena od Mađarske do istočne Hrvatske, severne Srbije i zapadne Rumunije.
Do četvrtka se prognozira još veći skok temperatura, koje bi u srcu Panonske nizije mogle dostići i oko 43 stepena.
Trenutni greben iznad Istočne Evrope i Balkana raspao bi se narednog vikenda.
BONUS VIDEO:
(MONDO)
