Kada se govori o srpskoj automobilskoj industriji, nezaobilazan podatak je "tradicija duga 54 godine". Ipak, uverenje da je sve počelo 1954. je – zabluda, piše "Politika".
Malo se zna da je 1939. godine započela prva proizvodnja vozila i do početka 1941. godine montirano je 400 terenskih vozila sa benzinskim motorom američke firme Ševrolet za potrebe vojske.
Pred početak Drugog svetskog kragujevački Vojnotehnički zavod je bio industrijski vojni gigant Srbije, Kraljevine Jugoslavije, pa i jugoistočne Evrope.
Već 1. januara 1946. godine Zavod menja ime u Crvena zastava i nekoliko sledećih godina osnovna aktivnost fabrike je revizija i reparacija streljačkog oružja da bi 1952. godine tadašnja politika privrednog i vojnog razvoja zemlje izmestila kapacitete vojne industrije na više lokacija u zemlji. Tako prestaje proizvodnja municije u Kragujevcu i prvi put se javlja višak proizvodnih kapaciteta i problem viška radne snage.
Rođendanom Fabrike automobila Zastava smatra se 26. avgust 1953. godine, kada se za predlog da se najveći deo ostvarene dobiti (100.000.000 dinara) uloži u razvoj automobilske industrije, na referendumu, tog dana, saglasilo 96 odsto zaposlenih u tadašnjim Zavodima Crvena zastava. Te godine počinje montaža američkog terenskog vozila tipa "džip" firme Vilis i narednih meseci montirana su 162 džipa.
Ubrzo je odlučeno da vozilo marke "fijat", model AR 51/55 ipak ima bolje rezultate pa je za strateškog partnera izabrana čuvena italijanska firma Fijat iz Torina, osnovana 1899. godine.
Malo se zna da je 1939. godine započela prva proizvodnja vozila i do početka 1941. godine montirano je 400 terenskih vozila sa benzinskim motorom američke firme Ševrolet za potrebe vojske.
Pred početak Drugog svetskog kragujevački Vojnotehnički zavod je bio industrijski vojni gigant Srbije, Kraljevine Jugoslavije, pa i jugoistočne Evrope.
Već 1. januara 1946. godine Zavod menja ime u Crvena zastava i nekoliko sledećih godina osnovna aktivnost fabrike je revizija i reparacija streljačkog oružja da bi 1952. godine tadašnja politika privrednog i vojnog razvoja zemlje izmestila kapacitete vojne industrije na više lokacija u zemlji. Tako prestaje proizvodnja municije u Kragujevcu i prvi put se javlja višak proizvodnih kapaciteta i problem viška radne snage.
Rođendanom Fabrike automobila Zastava smatra se 26. avgust 1953. godine, kada se za predlog da se najveći deo ostvarene dobiti (100.000.000 dinara) uloži u razvoj automobilske industrije, na referendumu, tog dana, saglasilo 96 odsto zaposlenih u tadašnjim Zavodima Crvena zastava. Te godine počinje montaža američkog terenskog vozila tipa "džip" firme Vilis i narednih meseci montirana su 162 džipa.
Ubrzo je odlučeno da vozilo marke "fijat", model AR 51/55 ipak ima bolje rezultate pa je za strateškog partnera izabrana čuvena italijanska firma Fijat iz Torina, osnovana 1899. godine.
Fića, tristać i stojadin - zlatni trio
Ugovor o otkupu licence sa Fijatom potpisan je 12. avgusta 1954. godine, a tri meseca kasnije počela je montaža prvih vozila modela "fijat AP-55" – "kapanjola", "fijat 1.400 BJ" i "fijat 1.100 B", a 1960. godine Zastava je počela sa proizvodnjom modela po licenci "fijat 600", i proizvodnja je trajala do 1985. godine.
Popularni "fića" bio je presudan za široku motorizaciju Jugoslavije, to je "mezimac" koji je bio i u sastavu policije, hitne pomoći i vojske, vozilo koje je godinama bilo jedino za obuku novih vozača.
Na Beogradskom sajmu pre osam godina, posthumno, "fića" je proglašen za automobil veka i milenijuma po izboru vozača u Srbiji.
Za četvrt veka proizvedeno je ukupno 923.487 "fića". Uz ovog mališu, dugo je drumovima harao i "tristać", zapravo "zastava 1300", licencna limuzina po ugledu na Fijatovu. I ona je bila statusni simbol i mezimče u porodicama koje su sebi mogle da je priušte.
Nasledio ga je popularni "stojadin", a 1980. počela je proizvodnja "juga", čiji je prvi primerak, ručno napravljen, poklonjen godinu dana ranije predsedniku države Josipu Brozu Titu.
Tada se godišnje proizvodilo u proseku 110.000 putničkih automobila i 5.000 kamiona. Automobili se izvoze u Grčku, Liban, Indoneziju, Kolumbiju, Finsku, Holandiju, Belgiju, Nemačku i Francusku, da bi 1985. godine počeo izvoz "juga" u SAD. Izvezeno je preko 140.000 komada, a taj "posao veka" prekinuo je rat na prostoru SFRJ.
Popularni "fića" bio je presudan za široku motorizaciju Jugoslavije, to je "mezimac" koji je bio i u sastavu policije, hitne pomoći i vojske, vozilo koje je godinama bilo jedino za obuku novih vozača.
Na Beogradskom sajmu pre osam godina, posthumno, "fića" je proglašen za automobil veka i milenijuma po izboru vozača u Srbiji.
Za četvrt veka proizvedeno je ukupno 923.487 "fića". Uz ovog mališu, dugo je drumovima harao i "tristać", zapravo "zastava 1300", licencna limuzina po ugledu na Fijatovu. I ona je bila statusni simbol i mezimče u porodicama koje su sebi mogle da je priušte.
Nasledio ga je popularni "stojadin", a 1980. počela je proizvodnja "juga", čiji je prvi primerak, ručno napravljen, poklonjen godinu dana ranije predsedniku države Josipu Brozu Titu.
Tada se godišnje proizvodilo u proseku 110.000 putničkih automobila i 5.000 kamiona. Automobili se izvoze u Grčku, Liban, Indoneziju, Kolumbiju, Finsku, Holandiju, Belgiju, Nemačku i Francusku, da bi 1985. godine počeo izvoz "juga" u SAD. Izvezeno je preko 140.000 komada, a taj "posao veka" prekinuo je rat na prostoru SFRJ.
Zastava 10 - nova nada
Tokom devedesetih drastično se smanjuje proizvodnja, kooperanti iz drugih republika prestaju sa radom. Godine između 1991. i 1998. godine predstavljaju težak period u istoriji Zastave.
Krajem devedesetih počinje traženje kupca za posrnulog kragujevačkog proizvođača. Smenjivale su se zvučne najave, u kojima se se pominjale različite kompanije, od korejske kompanije Daevu do francuskog Renoa... U međuvremenu je Zastava eksperimentisala ugradnjom Pežoovog motora u "jugo", potom je sa Fijatom sklopljen licencni ugovor o srpskom "puntu" koji već uveliko silazi sa traka u Kragujevcu, a Opelova "astra klasik 2" počeće, po sličnom ugovoru, da se sklapa od ovog leta.
Danas deo fabrike iz kojeg izlazi italijansko-srpski automobil "zastava 10" deluje drastično modernije od ostatka, a samo oko 300 radnika proizvede 40 automobila dnevno.
(MONDO)
Krajem devedesetih počinje traženje kupca za posrnulog kragujevačkog proizvođača. Smenjivale su se zvučne najave, u kojima se se pominjale različite kompanije, od korejske kompanije Daevu do francuskog Renoa... U međuvremenu je Zastava eksperimentisala ugradnjom Pežoovog motora u "jugo", potom je sa Fijatom sklopljen licencni ugovor o srpskom "puntu" koji već uveliko silazi sa traka u Kragujevcu, a Opelova "astra klasik 2" počeće, po sličnom ugovoru, da se sklapa od ovog leta.
Danas deo fabrike iz kojeg izlazi italijansko-srpski automobil "zastava 10" deluje drastično modernije od ostatka, a samo oko 300 radnika proizvede 40 automobila dnevno.
(MONDO)
Pridruži se MONDO zajednici.