- Zvonimir Monsider bio je vrhunski golman i reprezentativac Kraljevine Jugoslavije i NDH, uz ratnu ulogu pilota NDH tokom Drugog svetskog rata.
- Posle rata branio je za Dinamo i upisao sedam nastupa za Jugoslaviju, a 1948. nije se vratio iz Trsta i otišao je u inostranstvo.
- Kasnije je radio kao trener u Španiji, SAD i Kanadi, a u Jugoslaviju se nakratko vratio 1971. godine.
Pojedini izvori kažu da se zvao Zvonimir, u drugima se navodi da mu je ime Zvonko, ali je on bez dileme jedan od najboljih golmana koje su Hrvati imali. Pored toga je i reprezentativac dve Jugoslavije, učesnik Drugog svetskog rata kao pilot NDH i begunac koji se samo jednom vratio u državu za koju je branio i protiv koje se borio.
Zvonimir Monsider rođen je 11. maja 1920. godine u Zagrebu koji je tada pripadao Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Odrastao je u Slavonskoj Požegi gde je i napravio prve fudbalske korake, ali mu je kasnije karijera uglavnom bila vezana za Zagreb. Branio je za nekoliko manjih klubova, pre nego što je 1939. godine pojačao Konkordiju.
Bio je to jedan od najboljih jugoslovenskih klubova u periodu pre rata, pa je Zvonimir Monsider odmah imao priliku da skrene pažnju na sebe. Stigao je i do B reprezentacije Kraljevine Jugoslavije, za koju je odigrao jedan meč - 1941. godine u Budimpešti protiv Mađarske. Ubrzo nakon toga počeo je rat koji će mu zauvek promeniti život. Od sportiste je nastala ličnost koju ne bi trebalo veličati.
Tokom čitavog Drugog svetskog rata, Monsider je branio za Konkordiju iz Zagreba. Osvojio je 1942. godine čak i titulu NDH, nacističke marionetske države za koju je ratovao. Paralelno je bio pilot NDH, države koja je izvršila najveće zločine u istoriji ovih prostora i golman njene fudbalske reprezentacije - na šest utakmica. Tri puta je nastupio protiv Slovačke, po jednom protiv Mađarske, Švajcarske i Rumunije. Upisao je i jedan meč za mladu reprezentaciju Nezavisne Države Hrvatske, u Padovi protiv Italije. Četiri puta nastupao je za reprezentaciju Zagreba.
Znajući kakva ga sudbina čeka ukoliko kao pripadnik ustaša padne u ruke partizana, Zvonimir Monsider odlučuje da napusti prostor Jugoslavije i preko Austrije pobegne od novog, komunističkog sistema. To mu nije pošlo za rukom.
Šta se desilo kod Blajburga?
Zbog već izvesnog poraza u borbi protiv sovjetskih i partizanskih trupa, tokom maja 1945. godine bilo je mnogo onih koji su preko teritorije NDH želeli da se domognu Austrije, a zatim pronađu način da još dalje pobegnu od sile koja je stizala sa istoka. Kao najvažniji istorijski događaj tog vremena ističe se Blajburški masakr, koji je dobio ime po mestu Blajburg u Koruškoj, nedaleko od granice Austrije i Slovenije.
Poraz nacističke Nemačke značio je i propast marionetske NDH, koja nije imala moć da se odupre partizanskim jedinicama. Zbog toga su najuticajniji hrvatski političari pokušali da se prebacivanjem u Austriju povežu sa evropskim saveznicima, a zatim zajedno ratuju protiv komunizma. Među ustašama koje su se povlačile ka Austriji i Italiji našli su se i pripadnici Vermahta, određene četničke i ljotićevske jedinice, slovenački domobrani i civili.
Britanci nisu imali mogućnost da prihvate predaju ustaških jedinica, a nisu imali ni želju da se sukobe sa partizanima ili Sovjetima. Zbog toga su pregovori vođeni na teritoriji Austrije propali, a u međuvremenu su jugoslovenski partizani zarobili neke od najviših funkcionera NDH, pa čak i njihove pregovarače.
"Ubili smo 13.000 ustaša, žao mi je što nismo više", rekao je svojevremeno Simo Dubajić, koji je jednom prilikom pričao i kako mu se užarila cev mitraljeza dok je streljao zarobljenike na polju kod Blajburga. Hrvatska već decenijama licitira žrtvama, a procene idu od 10.000 do potpuno nezamislivih 600.000 žrtava među kojima je više od polovine civila.
Hrvatski golman Zvonimir Monsider nije bio među žrtvama kod Blajburga. Umesto da bude predat jugoslovenskim partizanima, njemu je dozvoljeno da se vrati u Zagreb gde je nastavio da živi i nakon Drugog svetskog rata.
Šta je Monsider radio posle rata?
Pošto je bio pilot NDH, mnoge je iznenadilo kada se Zvonimir Monsider 1945. godine pojavio na golu Dinama iz Zagreba. Dinamo danas prisvaja istoriju i nekih predratnih klubova, ali je realnost da su pod današnjim imenom počeli da se takmiče tek u novoj državi.
Tokom 1946. i 1947. godine Monsider je sakupio sedam nastupa za reprezentaciju Jugoslavije, a do 1948. godine čuvao je mrežu Dinama iz Zagreba. Bio je jedan od najpopularnijih hrvatskih sportista u tom trenutku. A onda skoro pa zauvek nestao...
Osam dana pred Uskrs 1948. godine, prilikom gostovanja Dinama iz Zagreba ekipi Ponzijane iz Trsta, Zvonimir Monsider i njegov saigrač, golman Josip Babić doneli su odluku da se ne vrate u Zagreb. Bivši reprezentativac Jugoslavije i NDH još jednom je odlučio da se odrekne države i u inostranstvu krene od početka.
Monsider je stigao do Rima i želeo je da brani za Lacio, ali je Jugoslavija iz osvete odugovlačila sa slanjem dokumentacije za njegovu registraciju. Nakon godinu i po dana pauze kratko je bio na pozajmici u Padovi, zatim u Laciju za njega nije bilo mesta, pa se priključio timu sastavljenom od političkih migranata sa istoka Evrope.
Kao golman tog tima učestvovao je na turnejama po Španiji i zemljama Južne Amerike, godinu dana je branio u Kolumbiji, a zatim je bio na korak od Barselone. Pre nego što je dogovorio uslove saradnje sa slavnim klubom Fudbalski savez Španije zabranio je nastupe strancima, pa je Monsider ostao bez ugovora.
Zvonimir Monsider odlučio je da se posveti trenerskom poslu, pa je pored klubova u Španiji radio još i u SAD i Kanadi gde je godinama živeo. Na drugom kraju sveta bio je dobro povezan sa ostalih hrvatskim emigrantima, a vodio je i klubove koje su oni organizovali. Između ostalog, bio je aktivan u organizacijama koje su okupljale hrvatske ratne veterane. Vratio se u Jugoslaviju 1971. godine, ali je brzo odlučio da ponovo ode u SAD, gde je i preminuo 1997. godine.
Vaše mišljenje nam je važno - ostavite nam komentar, nije potrebna registracija!
Bonus video:
· Reaguj